Gedrukt op perkament: uitgever Stols doet internationaal
29 januari 2016 Paul van Capelleveen Boekkunst en geïllustreerde boeken

Sommige boeken voelen lekkerder aan dan andere. Zelf merk ik dat ik boeken op bepaalde papiersoorten vaker aanraak tijdens het lezen dan andere. Voor boeken op perkament geldt dat helemaal: ze voelen altijd warm aan.

La jeunesse inaltérable et la vie éternelle (1894)

La jeunesse inaltérable et la vie éternelle (1894)

A.A.M. Stols en het luxe boek

De jonge uitgever A.A.M. Stols (1900-1973) publiceerde in 1922 zijn eerste uitgave - er zouden er meer dan duizend volgen. Al in 1923 gaf hij een op perkament gedrukt boek uit; dat drukken deed hij niet zelf; het werd gedrukt door de familiefirma Boosten & Stols in Maastricht. Het betrof het vierde deel in de reeks Trajectum ad Mosam (dat betekent: Maastricht). Dit was een kort verhaal van Arthur van Schendel, Angiolino en de lente (1923). Er werden 180 exemplaar gedrukt op verschillende papiersoorten en acht op perkament. De KB bezit van beide edities een exemplaar.Duidelijk is te zien dat het registeren een groot probleem was bij de exemplaren op perkament.

Stols schreef in zijn herinneringen dat de typograaf Jan van Krimpen het perkament voor de exemplaren heeft geschuurd: 'Dat schuren luistert nauw en is nodig om het vettige perkament ontvankelijk te maken voor de drukinkt'. Van Krimpen had voor Stols een drukkersmerk getekend dat voor de eerste keer in de Van Schendel-uitgave werd gebruikt. Datzelfde jaar had Van Krimpen voor zijn reeks Palladium ook exemplaren op perkament laten drukken, namelijk van Berbke door Frans Erens. Dat was ook meteen het enige deel op perkament in de reeks die liep van 1920 tot 1927. Wellicht dat Van Krimpen Stols op een idee bracht, of misschien andersom? Hoe dan ook, Berbke was in april 1923 gereed, Angioliono en de lente pas in juli.

Arthur van Schendel, Angiolino en de lente (1923, op papier gedrukt)
Arthur van Schendel, Angiolino en de lente (1923, op papier gedrukt)
Arthur van Schendel, Angiolino en de lente (1923, op perkament gedrukt)
Arthur van Schendel, Angiolino en de lente (1923, op perkament gedrukt)

Er verschenen dertig delen in de reeks die tot 1930 zou lopen, maar van geen van die andere boekjes werden exemplaren op perkament gedrukt. Het zou tot 1926 duren voordat weer een boek op perkament werd gedrukt: Paul Valéry's Album de vers anciens. Je zou denken, dat dit voor de Franse markt werd gedaan, maar van de acht andere Valéry-Stols uitgaven - allemaal uit datzelfde jaar! - werden geen exemplaren op perkament gedrukt. Het was kortom heel uitzonderlijk. In 1928 werd nog een boek op perkament gedrukt: D.G. Rossetti's, Hand and soul. Van de 361 exemplaren kwamen er zes beschikbaar op perkament. Dit was een deel van The Halcyon Press-reeks en daarin verschenen meer delen waarvan een stuk van de oplage op perkament werd gedrukt: Homer, Six hymns (1929) en Milton, The sonnets (1929). Deze delen werden gedrukt door J.W. Enschedé en Zonen in Haarlem onder leiding van Van Krimpen.

De KB bezit ook van Six hymns een exemplaar op papier én een op perkament. Ook dit is glad en zacht perkament, maar het is meer getekend, met gelige vlekken die wel vaker in perkamentvellen zitten. Het rood is in de perkamenten exemplaren wat schraler gedrukt.

 Arthur van Schendel, Angiolino en de lente (1923, op perkament gedrukt)
Arthur van Schendel, Angiolino en de lente (1923, op perkament gedrukt)
 Homer, Six hymns (1928, gedrukt op papier)
Homer, Six hymns (1928, gedrukt op papier)
 Homer, Six hymns (1928, gedrukt op perkament)
Homer, Six hymns (1928, gedrukt op perkament)

Reacties

Van Krimpen prepareerde het perkament niet alleen. Hij instrueerde Stols ook in het drukken op perkament. Stols had het manuscript voor 'Angiolino en de Lente' van Greshoff/Van Krimpen ontvangen omdat er geen ruimte voor was in de Palladium-reeks (Safia was net in die reeks verschenen en Van Schendel zou ook de inleiding verzorgen van 'Overpeinzingen...' dat in voorbereiding was.) Stols ontving naast het manuscript klaarblijkelijk ook een hele reeks aanwijzingen voor de vormgeving ervan. (Als je 'Angiolino' vergelijkt met de (proza)deeltjes uit de Palladium-reeks, zou de typografie zomaar van de hand van Van Krimpen kunnen zijn). Van Krimpen was op dat moment ook bezig met een derde uitgave waarvan een aantal exemplaren op perkament zouden worden gedrukt: Adolphe. Die uitgave werd uiteindelijk niet volledig gerealiseerd omdat de drukker hiervoor extra accentletters zou moeten aankopen en Hijman wilde daar niet voor betalen. Ook de deeltjes uit de Halcyon-reeks werden bij Joh. Enschedé onder het toeziend oog (en typografische supervisie) van Van Krimpen gedrukt.

Reageer op deze blog

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.
Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.