Lion Cachet, Wilhelmina en Rembrandt

2 mei 2014 Rens Top Boekkunst en geïllustreerde boeken

De collectie van de KB is verrijkt met een bijzondere map. Leeg weliswaar, maar ondanks dat een zeer opmerkelijk stuk.

Rembrandt-portefeuille (1901): luxe editie

Rembrandt-portefeuille (1901): luxe editie

Het gaat om een geheel gebatikte perkamenten portefeuille, ontworpen door C.A. Lion Cachet waarin de fotogravures van de Rembrandttentoonstelling van 1898 konden worden opgeborgen.

De tentoonstelling van de werken van Rembrandt moest het culturele hoogtepunt worden van de festiviteiten rond de inhuldiging van Wilhelmina.

Inhuldiging Wilhelmina

Op 6 september 1898 werd prinses Wilhelmina ingehuldigd als de nieuwe vorstin. Vanaf 1895 werd al aan de plannen voor de feestelijkheden gewerkt. Het koningshuis was tijdens het bewind van Willem de Derde niet bepaald populair, vandaar dat er voorafgaand aan de inhuldiging een waar charmeoffensief losbarstte. De prinses werd door regentes Emma op alle mogelijke plaatsen geïntroduceerd en in Amsterdam werd er maar liefst 140.000 gulden uitgetrokken om de zorgvuldig geplande activiteiten te laten slagen.

Catalogus Rembrandt-tentoonstelling, 1898
Catalogus Rembrandt-tentoonstelling, 1898
Detail van Rembrandt-portefeuille, 1899: gewone editie
Detail van Rembrandt-portefeuille, 1898: gewone editie
Detail van Rembrandt-portefeuille, 1898: gewone editie
Detail van Rembrandt-portefeuille, 1898: gewone editie

Portefeuille door Lion Cachet

Naar aanleiding van deze spectaculaire expositie liet uitgeverij Scheltema en Holkema van veertig schilderijen photogravures maken, die men in vier afleveringen publiceerde. C. Hofstede de Groot schreef bij de prenten een begeleidende tekst.

De intekenaren konden na ontvangst van de laatste zending een map rond de prenten bestellen. De sierkunstenaar C.A. Lion Cachet (1864-1945) verzorgde het bandontwerp, zijn collega T. Nieuwenhuis ontwierp het sierpapier voor het binnenwerk.

Men had de keuze tussen verschillende uitvoeringen, de Koninklijke Bibliotheek bezit een uitvoering in half-perkament en linnen. De uiterst kostbare (600 gulden in 1899!) en zeldzame uitvoering in geheel gebatikt perkament heeft de KB niet. Centraal op het linnen voorplat staat een gecompliceerd ornament met onder meer de data van de tentoonstelling en het monogram van de uitgever. Het perkament is deels gebatikt in roodbruin en door middel van siersteken aan het linnen bevestigd.

Detail van sierpapier ontworpen door T. Nieuwenhuis
Detail van sierpapier ontworpen door T. Nieuwenhuis
Sierpapier ontworpen door T. Nieuwenhuis
Sierpapier ontworpen door T. Nieuwenhuis

Supplement in 1901

In 1901 combineert men deze prenten met een set afbeeldingen van schilderijen die op de tentoonstelling in Londen (1899) te zien waren.
Ook nu verscheen er een map in linnen, à 200 gulden en een volledig gebatikte perkamenten versie. Een van deze zeer uitzonderlijke portefeuilles bevindt zich dus nu in de KB-collectie.

Detail van Rembrandt-portefeuille (1901): gewone editie
Detail van Rembrandt-portefeuille (1901): gewone editie
Detail van Rembrandt-portefeuille, 1901: luxe editie
Detail van Rembrandt-portefeuille, 1901: luxe editie

Decoratie van de portefeuille

Deze luxe mappen waren op bestelling verkrijgbaar en bestaan in een aantal kleurstellingen. Het exemplaar van de KB is gedecoreerd in geel, oker, olijfgroen en zwart. Het is een combinatie die door Lion Cachet veelvuldig is gebruikt. Ook het motief van de varen, tot vlakornament omgevormd, zien we op de band terug.

Centraal op het voorplat de letters RvR (Rembrandt van Rijn), op het achterplat het uitgeversvignet en centraal het monogram van de eigenaar van de map. Helaas is de naam achter de letters RL (nog) niet bekend.

Beschrijving

Rembrandt : 26 Photogravures naar de beste schilderijen der tentoonstellingen te Londen Jan.-Febr. 1899 en Amsterdam Sept.-Oct. 1898 (Supplement) / met begeleidenden tekst van C. Hofstede de Groot.
Amsterdam : Scheltema & Holkema’s Boekhandel, 1901.
Portefeuille van C.A. Lion Cachet.

Gewone editie. Aanvraagnummer: KW 1316 A 14
Luxe editie. Aanvraagnummer: KW 1792 C 5