Mon amour op toneel

17 januari 2013 Paul van Capelleveen Boekkunst en geïllustreerde boeken

Televisieprogramma's over kunst worden meestal zondagmiddag - als toch iedereen aan het sporten is - of tegen middernacht - als fatsoenlijke mensen op bed liggen - uitgezonden, waarschijnlijk om geen 'andersdenkenden' te kwetsen, om met Gerard Reve te spreken, maar als je het maar laat genoeg maakt zie je af en toe iets als een flard van Kunststof TV passeren.

Dinsdagnacht zag ik een herhaling waarin actrice Johanne ter Steege vertelde over de voorstelling Hiroshima mon amour, die vanaf 24 januari langs Nederlandse theaters reist, te beginnen met de Toneelschuur in Haarlem, en vervolgens het Theater aan het Spui in Den Haag, en dan door naar andere zalen, zie voor een speellijst de site van Theaterzaken via Rudolphi.

Hiroshima mon amour : synopsis / Marguerite Duras ; sur un papier original de Ann Sperry. - New York : Kaldewey, 1985-1986

Hiroshima mon amour : synopsis / Marguerite Duras ; sur un papier original de Ann Sperry. - New York : Kaldewey, 1985-1986

De voorstelling - eerder een succes op het Oerol festival op Terschelling - vertelt het gelaagde liefdesverhaal van een Franse actrice na de Tweede Wereldoorlog in Hiroshima. Eén etmaal brengt zij door met een Japanse architect en wordt zij herinnerd aan een (verboden) jeugdliefde. Dit verhaal is gebaseerd op een filmscenario dat de Franse schrijfster Marguerite Duras in 1959 schreef voor regisseur Alain Resnais, en het is nu voor Johanna ter Steege tot een monoloog herschreven door Karina Kroft.

Hiroshima mon amour : synopsis / Marguerite Duras ; sur un papier original de Ann Sperry. - New York : Kaldewey, 1985-1986

Hiroshima mon amour : synopsis / Marguerite Duras ; sur un papier original de Ann Sperry. - New York : Kaldewey, 1985-1986

In 1960 kwam de originele tekst ook in boekvorm uit en die is vaak herdrukt, in het Nederlands vertaald, en bovendien het onderwerp geworden van een kunstenaarsboek van Gunnar Kaldewey, een uit Duitsland afkomstige uitgever/drukker die al jaren in Amerika woont en werkt. Kaldewey's versie behelst alleen de 'synopsis' voor de film. Voor de uitgave liet hij speciaal papier maken door kunstenares Ann Sperry, die papierpulp kleurde, het papier vervolgens aanvezelde en er bladgoud op aanbracht. Zo ontstonden abstracte boekillustraties die in het papier zelf zijn aangebracht. Vervolgens is de tekst er overheen gedrukt. Een luxe exemplaar van deze bijzondere editie bevindt zich in de Koopman Collectie van de KB.

Hiroshima mon amour : synopsis / Marguerite Duras ; sur un papier original de Ann Sperry. - New York : Kaldewey, 1985-1986

Hiroshima mon amour : synopsis / Marguerite Duras ; sur un papier original de Ann Sperry. - New York : Kaldewey, 1985-1986

Filmscenarios die in boekuitgaven worden omgetoverd, dialogen die als monologen worden herschreven: dergelijke bewerkingen worden net als vertalingen tegenwoordig uitgebreid bestudeerd, omdat ze belangrijke schakels zijn in de keten van culturele transities tussen verschillende talen en regio's en tussen verschillende genres en disciplines in één taal, waarbij traditionele vertellingen steeds weer van gezicht en van betekenis veranderen om nieuwe generaties te inspireren. Beleef je het éne genre alleen - met een boek - en het andere in het donker - in een bioscoop - bij toneel is er het directe, intense contact tussen acteur en publiek. Hiroshima mon amour in de versie met Johanna ter Steege is te zien tot eind februari. Enkele uitgaven in de collectie van de Koninklijke Bibliotheek:

  • Hiroshima mon amour : scénario et dialogues / Marguerite Duras ; réalisation: Alain Resnais. - Paris : Gallimard, 1960.
  • Hiroshima mon amour / scenario en dialoog van Marguerite Duras ; voor de gelijknamige film van Alain Resnais. - 2e druk. - Amsterdam [etc.] : Contact, 1967.
  • Hiroshima mon amour : synopsis / Marguerite Duras ; sur un papier original de Ann Sperry. - New York : Kaldewey, 1985-1986.
  • Hiroshima mon amour / Marguerite Duras ; réd.: Jan A. Verschoor ; ill.: Stinne Teglhus. - Copenhagen [etc.] : Grafisk Vorlag [etc.]; Groningen : Wolters-Noordhoff, 1988.