Wereldliteratuur in stripvorm

9 augustus 2019 Anna Rademakers Boekkunst en geïllustreerde boeken

Tussen 1956 en 1976 verscheen in Nederland de serie Illustrated Classics: beroemde boeken in woord en beeld. De reeks was gebaseerd op de Amerikaanse serie Classics Illustrated, waarin klassiekers uit de wereldliteratuur in stripvorm werden verteld.

In de jaren vijftig van de vorige eeuw bestond het fenomeen stripverhaal voornamelijk in de vorm van stripbladen, waarin vervolgverhalen te lezen waren en albums waarin de volledige verhalen van succesvolle stripfiguren opgenomen werden. De Illustrated Classics strips hadden een nieuwe vorm: ze waren kleiner dan de normale albums, hadden geen harde kaft, maar bevatten wél een afgerond verhaal; ze worden daarom ook wel tijdschriftalbums genoemd. De uitgevers van Illustrated Classics namen zich voor om elke twee weken een nieuw album op de markt te brengen.

Een deel van de verzameling

Een deel van de verzameling

Opvoedkundige kaart

Het was halverwege de vorige eeuw nog niet erg bon ton om stripverhalen te lezen. De vraag was dan ook of deze nieuwe serie wel zou aanslaan bij het Nederlandse publiek. Om de ouders van de jonge doelgroep voor zich te winnen, speelden de makers in de eerste nummers de opvoedkundige kaart: in een inleidende tekst werd benadrukt dat de reeks de jonge lezers de schoonheid van grote literaire werken wilde bijbrengen, om daarmee ‘een duidelijke wegwijzer en een aantrekkelijke gids te zijn naar het land van de grote literatuur’. Aan het einde van het verhaal werd bovendien vaak opgeroepen nu snel het originele werk ter hand te nemen, soms zelfs met informatie over de meest recente Nederlandse vertaling.

De wrok van Achilles. Illustrated Classics no. 213. Aanvraagnummer PE 103
De wrok van Achilles. Illustrated Classics no. 213. Aanvraagnummer PE 103
Ivanhoe. Illustrated Classics no. 38. Aanvraagnummer 9038180
Ivanhoe. Illustrated Classics no. 38. Aanvraagnummer 9038180
Alice in spiegelland. Illustrated Classics no. 143. Aanvraagnummer KW GW A104621
Alice in spiegelland. Illustrated Classics no. 143. Aanvraagnummer KW GW A104621

Die grote literatuur bestond uit klassiekers van onder andere William Shakespeare, Charles Dickens en Jules Verne. Zij zijn allen met meerdere titels vertegenwoordigd. Verder vinden we oude bekenden terug als Ben Hur, Ivanhoe en Cyrano de Bergerac. Ook de klassieke literatuur kwam in de serie aan bod. Nummer 157 is de Aeneïs naar Vergilius en van Homerus zijn zowel de Odyssee als de Ilias ('De wrok van Achilles') verstript. Het allereerste nummer van de Nederlandse reeks was Alice in Wonderland – wat overigens nummer 49 was van de Amerikaanse reeks, zij waren begonnen met De drie musketiers van Alexandre Dumas (in de Nederlandse reeks nummer 85). Sowieso is de reeks geen één op één vertaling van haar Amerikaanse voorloper. Daarin verschenen 169 nummers, terwijl in Nederland maar liefst 214 titels zijn uitgebracht. Overigens werd het vervolg op Alice in Wonderland, Through the Looking Glass, ook uitgebracht: nummer 143 was Alice in Spiegelland.

Schenkingen

Zoals er in de jaren vijftig in sommige kringen neergekeken werd op het medium strip, was het in deze tijd ook niet gangbaar om strips te verzamelen in een (wetenschappelijke) bibliotheek. De KB had daarom lange tijd slechts enkele nummers van de Illustrated Classics-reeks in haar bezit. Maar door recente schenkingen zijn er ondertussen ca. 85 titels in onze catalogus te vinden. Ze zijn cultuurhistorisch van grote waarde en mogen in een bibliotheek die ‘alles’ van en over Nederland wil bewaren, niet ontbreken.

Om de Illustrated Classics als ‘onbijzondere boeken’ te eren, is er deze zomer een kleine expositie ingericht in de vitrine in de algemene leeszaal.