If it's happening anywhere, it's happening on Twitter: 14 jaar twitteren

20 maart 2020 Kees Teszelszky en Sophie Ham Digitale geesteswetenschappen

Het moet in 2006 lastig voorstelbaar geweest zijn dat het idee van een soort openbare SMS-dienst zo groot zou worden. Berichten van maximaal 140 tekens (inmiddels 280), die met één druk op de knop wereldwijd verspreid konden worden. Een zogenaamde Tweet, een kort tekstberichtje of microblog dat in principe gericht is aan je ‘volgers’, maar potentieel door iedereen ter wereld direct leesbaar is en vindbaar is via woorden voorzien van een #hashtag. Het bleek - zeker doordat het nieuwe medium ingezet werd voor live verslaggeving tijdens rampen en andere ingrijpende gebeurtenissen - een enorm krachtig concept. Nu, veertien jaar na het versturen van de allereerste Tweet door oprichter Jack Dorsey, heeft het sociale mediaplatform meer dan 321 miljoen actieve gebruikers, die iedere dag honderden miljoenen tweets posten.

De eerste tweets van @KB_Nederland

De eerste tweets van @KB_Nederland

Microblog

Anders dan bijvoorbeeld Facebook blijkt het type ‘microblog’ dat Twitter eigenlijk is, vooral heel geschikt voor het snel delen van kort nieuws en meningen. Op Twitter zijn dan ook veel journalisten en politici te vinden, maar ook specialisten twitteren graag. Je kunt op Twitter makkelijk links embedden naar websites, publicaties, foto’s, video’s of livestreams en die worden daar dan ook driftig gedeeld. Nu in tijden van #corona en #covid19 vind je er officiële berichten van het RIVM (@rivm), premier Mark Rutte (@MinPres), (ex-)minister Bruins (@bruno_bruins), maar ook de hartenkreten van medici (@shossontwits) @VogelvrijeHArts, de berekeningen van virologen (@vanranstmarc), de cijfers van statistici (@statistiekCBS), filosofische beschouwingen (@jasonwalters85), flauwe grappen, nepnieuws en propaganda, #preppers, Russische trollen, maar ook positieve zaken als #opfleurtwitter en #dtv (Durf Te Vragen).

De eerste tweet van @Sophie_posts

De eerste tweet van @Sophie_posts

Archiveren van Twitter

Op Twitter zien we dus eigenlijk onze cultuurgeschiedenis real time voorbij komen (en vervliegen). Omdat de microblogs overwegend tekstueel en openbaar toegankelijk zijn, is er veel voor te zeggen om tweets te zien als ‘micropublicaties’. Dergelijke publicaties horen te worden opgenomen in een (digitale) bibliotheek, net als websites, e-books en e-journals. Vandaar ook dat Twitter in 2010 het complete archief sinds 2006 van tweets aan de Amerikaanse Library of Congress doneerde. Helaas bleek begin 2018 dat die opgave te groot was en ging de bibliotheek over op een selectievere aanpak. Dat betekent dat op dit moment de tweets die vanuit Nederland gepubliceerd worden, niet structureel en duurzaam worden opgeslagen door een Nederlandse (of buitenlandse) erfgoedinstelling.

Gearchiveerde tweet van @teszelszky in de Wayback Machine van het Internet Archive

Gearchiveerde tweet van @teszelszky in de Wayback Machine van het Internet Archive

Oproep tot zelfarchivering

De Koninklijke Bibliotheek – Nationale Bibliotheek van Nederland maakt zich zorgen over ons digitaal geboren erfgoed en is daarom dan ook druk bezig om te onderzoeken hoe we dit deel van het Nederlandse online verleden toch (deels) veilig kunnen stellen. Dat doen we binnen het Netwerk Digitaal Erfgoed (NDE), in overleg met wetenschappelijke onderzoekers en onderzoeksinstellingen en in onderzoeksprojecten zoals CLARIAH en door te onderzoeken welke verbanden er zijn tussen Twitter en de inhoud van ons webarchief in de zin van links naar twitteraccounts en -berichten. Maar iedereen die zelf veel Twittert kan hier ook een bijdrage aan leveren. Binnenkort zullen we uitgebreider schrijven over zelfarchivering, maar voor nu willen we vast met klem deze oproep doen: maak regelmatig een download van je eigen Twitteraccount en sla die netjes op! Of stop je eigen relevante tweets in het Internet Archive via de optie Save Now! Maak screenshots van interessante zaken op social media en bewaar leuke, melige of juist schokkende en veelzeggende foto’s!

De eerste tweet van @keesone

De eerste tweet van @keesone

Als Twitter dan volgend jaar vijftien jaar is (en de crisis eindelijk voorbij!), dan hebben we wellicht samen een prachtige ‘nationale twittercollectie’ opgebouwd.