El Pintor’s schouwburg voor kinderen
23 januari 2015 Karin Vingerhoets Kinderboeken en strips

‘Hedenavond opvoering van Koning Smulpaap, toneelstuk in vier bedrijven door Godfried Bomans. Regie, decors en costuums El Pintor.’ Deze aankondiging is getekend op de reclamezuil aan de zijkant van El Pintor’s schouwburg. Het zijpaneel laat het exterieur zien: enthousiaste kinderen verzamelen zich bij een schouwburg met fonkelende kroonluchters en dikbuikige portiers.

El Pintor. El Pintor's schouwburg voor kinderen. Amsterdam, Variété, 1943. (KW GW X100020)

El Pintor. El Pintor's schouwburg voor kinderen. Amsterdam, Variété, 1943. (KW GW X100020)

El Pintor’s schouwburg voor kinderen is gedrukt op oorlogskarton. Het middendeel is voorzien van zijpanelen en in het midden onder de opening was een draaischijf bevestigd met vier decors plus een afbeelding van het gesloten toneelgordijn (op de foto's zijn de decordelen los). De tekst van het toneelstuk is aan de binnenzijde afgedrukt, zodat degene die de voorstelling geeft het verhaal kan voorlezen. Het toneelstuk gaat over een koning die niet wil dat zijn dochter met een prins trouwt, omdat ze zo lekker voor hem kan koken. Met behulp van een heks en een betoverde appelflap komt het toch tot een huwelijk. De achterzijde van de decordelen bevat instructies voor de opvoering, zoals: ‘Het licht gaat aan door de rechterzijde dicht te slaan. Zorg dat het theater niet omvalt.’

Buitenkant linker zijkant met exterieur van de schouwburg
Buitenkant linker zijkant met exterieur van de schouwburg
Buitenkant rechter zijkant met interieur van de schouwburg
Buitenkant rechter zijkant met interieur van de schouwburg

De Schouwburg is typerend voor het werk van kunstenaarscollectief El Pintor. Het prikkelt de fantasie en het stimuleert het kind om zélf aan de slag te gaan. Naast de Schouwburg maakte El Pintor bijvoorbeeld ook El Pintor's toverboek van 1001 nacht, een sprookjesboek in leporellovorm met drie pop-ups, en Het schilderijenboek, bestaande uit platen in de vorm van schilderijlijsten waar losse figuurtjes in gestoken kunnen worden zodat het kind zijn eigen schilderijen kan samenstellen. Wat alle projecten met elkaar gemeen hebben, zijn de karakteristieke heldere kleurvlakken die zonder contourlijnen naast elkaar staan om sterke contrasten te vormen.

Voorplat met coulissen en toneelvloer
Voorplat met coulissen en toneelvloer
Binnenkant linker zijkant met eerste deel toneeltekst
Binnenkant linker zijkant met eerste deel toneeltekst

De kern van El Pintor bestond uit het echtpaar Anna Galinka Ehrenfest (1910-1979) en Jaap Kloots (1916-1943), opgeleid aan de Nieuwe Kunstschool in Amsterdam. Zij runden samen de uitgeverij Corunda. Per project werd gezocht naar samenwerking met bevriende kunstenaars; voor de schouwburg waren dit naast Godfried Bomans nog Joop de Bruijn en Hanny Tulp. Tussen 1941 en 1943 publiceerde El Pintor zestien boeken en andere projecten. Aan de succesvolle samenwerking kwam een triest einde toen Jaap Kloots in mei 1943 werd opgepakt en gedeporteerd naar Sobibor, waar hij in juli 1943 overleed. In 1946 verscheen de laatste publicatie van El Pintor: Het Dierenparadijs (dat vermoedelijk al voor Kloots' dood gemaakt was) en herdrukken van Matsa Boemi en Wat Hassan zag.

De Koninklijke Bibliotheek kreeg dit exemplaar van El Pintor’s schouwburg voor kinderen van een particulier, dankzij bemiddeling door Bibliotheek Arnhem. De schenkster, mevrouw Postma, vertelde dat zij de schouwburg vlak na de oorlog cadeau kreeg voor haar verjaardag. Het exemplaar is in redelijke staat, alleen de draaischijf met de verschillende decors is losgeraakt. Het is het enige exemplaar in een openbare collectie in Nederland.

Twee decordelen en de gesloten gordijnen
Twee decordelen en de gesloten gordijnen

Meer weten?

Reacties

Geachte mevrouw Vingerhoets, beste Karin,

Inmiddels ben ik, via mijn verzameling van Godfried Bomans, al ruim 30 jaar 'in de ban' van El Pintor en bezit - waarschijnlijk - van alle uitgebrachte titels. In eerder contact met Theo Gielen, ter voorbereiding op zijn publicatie onder redactie van Saskia de Bondt, is er uitwisseling van titels tussen hem en mij geweest. Tot heden is zijn eerder aangekondigde publicatie echter (nog) niet verschenen. Waarschijnlijk als gevolg van gezondheidsproblemen. Het contact tussen Theo en mij kan ik niet herstellen, aangezien ik geen gegevens meer van hem heb,Heeft u mogelijk nadere informatie?

Bij voorbaat dank voor uw reactie.

Met vriendelijke groet,

Bertil Goselink

graag sluit ik mij bij bovenstaande vraag aan. Ook ik heb een mooie collectie van de boeken van el pintor, maar lang niet alles.......hoe leuk zou het niet zijn als de el pintor verzamelaars eens bij elkaar zouden komen, om te zien wat we gezamenlijk also nog hebben weten te bewaren van deze (en verwante) schitterende prentenboeken! Met vriendelijke groet, Dorine Plantenga.

Zowel de idee om verzamelaars te verzamelen, als de vraag van de heer Goselink trokken mijn aandacht. Omdat Ik op het punt stond me te verdiepen in leven en werk van Galinka Ehrenfest, heb ik destijds contact met de heer Gielen gezocht en dat is zeer plezierig verlopen. Helaas is hij gestorven zonder zijn publicatie te kunnen voltooien, maar heeft - zoals ongetwijfeld bekend - wel kunnen bijdragen aan 'De Verbeelders' van S. de Bodt. Theo Gielen heeft me aangemoedigd verder te gaan met Ehrenfest en vooral met El Pintor, en zulks geschiedde. Ik kreeg zijn aantekeningen ter beschikking en kwam de naam Goselink tegen, maar zonder verdere (adres)gegevens.

Inmiddels is mijn conceptboek bijna klaar - voor mij een ideaal moment om andere liefhebbers te ontmoeten! Misschien kan de KB ons daarbij helpen door contactgegevens te delen.

Met vriendelijke groet, Linda Horn

Als kind heb heel erg genoten van Kom Binnen in het Huis van El Pintor, en gelukkig kon ik dit boek weer verkrijgen via internet. Sindsdien probeer ik een aantal boeken te verzamelen, of de pagina's met platen en tekst. Voor mijn kleinkinderen heb ik van sommige boeken een kopie gemaakt... omdat het wel nooit meer uitgegeven zal worden... het mag wellicht niet... Maar voor eigen gebruik wil ik proberen di oude speelboeken weer te maken. Ik heb ook een paar van El Pintors Toverboek 1001 nacht verzameld.

Als verzamelaar van het werk van o.a. Godfried Bomans in 1e druk, inclusief bibliofiele en vertaalde uitgaven, heb ik destijds na jaren zoeken een exemplaar kunnen vinden van 'El Pintor’s schouwburg voor kinderen'. Deze uitgave is overigens veel zeldzamer dan de uitgave 'El Pintor's toverboek voor kinderen'. Van 'El Pintor's toverboek' bestaat overigens ook een Duitse en Indonesische editie. Voor zover ik na kan gaan zijn er in Nederland in totaal zes exemplaren van 'El Pintor’s schouwburg voor kinderen' te traceren, waarvan een aantal in particuliere collecties. Het betreft hier een extreem zeldzame uitgave.

Beste allen,
hartelijke dank voor jullie reacties! Helaas krijg ik geen seintje wanneer er een reactie wordt geplaatst bij een oud blog. Het spijt me zeer dat ik het nu pas zie en kan reageren.
Voor degenen die het leuk vinden om met elkaar in contact te komen: als jullie elk je contactgegevens sturen naar karin.vingerhoets@kb.nl dan maak ik graag een lijstje en mail ik dat terug naar iedereen. Wellicht kunnen we via de SGKJ nog meer El Pintor-liefhebbers opsporen.
met hartelijke groet, Karin

Reageer op deze blog

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.
Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.