Pret in de keuken
17 januari 2019 Anna Rademakers Kinderboeken en strips

Afgelopen najaar vierde de Stichting Geschiedenis Kinder- en Jeugdliteratuur haar 25-jarig bestaan met een studiedag met als thema ‘Feest’. Voor deze gelegenheid dook ik in onze collectie kinderkookboeken. Hoe feestelijk was koken met kinderen de afgelopen decennia eigenlijk?

Titelblad van Liesje bakt poffertjes. Aanvraagnummer: KW XKM 918
Titelblad van Liesje bakt poffertjes. Aanvraagnummer: KW XKM 918
Grietje kan koken. Aanvraagnummer: KW Ki 1853
Grietje kan koken. Aanvraagnummer: KW Ki 1853

Liesje en Grietje

In de jaren ’30 en ’40 verschenen er in Nederland verschillende vertalingen van buitenlandse kinderkookboeken. In Liesje bakt poffertjes (1938) – oorspronkelijk Noors – vinden we recepten voor marsepein, kaneelsandwiches en – uiteraard – poffertjes. In het uit het Duits vertaalde Grietje kan koken uit 1944 zijn eveneens verschillende feestelijke recepten te vinden, zoals ‘verjaarstaart’, boterkoekjes en kerstboomversiering. Het boekje is geheel op rijm, rijk geïllustreerd en de toon is beduidend minder belerend dan rond de eeuwwisseling. Uiteraard is het nog steeds de bedoeling dat de kinderen ijverig werken, maar dan mag het ook een feestje zijn. Het besluit van het kookboekje luidt:

Heb je al die lekkere zaken
Nu ijv’rig bestudeerd,
Dan ga je zelf wat maken
Aan de gang! En geprobeerd!
[…]
Ieder proeft – en lacht tevree,
Niemand schudt ontstemd van nee
Vader zelfs klakt en geniet;
“Moeder, zo lekker kun je ’t niet!”

Daar houdt vader van!

Voor de iets oudere meisjes kwam de bekende kookboekenschrijfster Martine Wittop Koning met het boek Met moeder in de keuken (1948). Hoewel er in het hoofdstuk ‘Wij koken vandaag’ volledige menu’s de revue passeren, met aardappelen, vlees en groente (en pap toe!) voorziet de rest van het kookboek in recepten voor meer feestelijke gelegenheden. Hoofdstuktitels als: ‘We bakken vanmiddag zandtaartjes’ en ‘Iets fleurigs voor de zondag’ maken duidelijk dat hier ook recepten voor lekkernijen te vinden zijn. Het hoofdstuk ‘Daar houdt vader van!’ laat zien dat bij vader in de gunst komen – net zoals we bij Grietje zagen – bijna een doel op zich was.

Lees meer blogs over dit thema: