Van wieg tot graf: geboorte en dood in kinderboeken (2)
22 januari 2016 Jozefien de Leest Kinderboeken en strips

Kinderen nemen geen blad voor de mond en willen alles weten. Als hun vragen over de dood of over geboorte gaat, struikelen volwassenen nog wel eens over een antwoord. Wat vertel je een kind? In twee blogs laat ik zien hoe kinderboeken deze moeilijke onderwerpen bespreekbaar maken. In deze tweede blog bekijk ik een aantal kinderboeken over de geboorte.

Waar kom ik vandaan?

Het is lastig om een klein kind te vertellen waar hij of zij vandaan komt. Anders dan bij de dood weten volwassenen heel goed wat er gebeurt voor en tijdens een geboorte. Maar seks en bevalling waren lang een taboeonderwerp. Duidelijke antwoorden op kindervragen worden daarom vaak bewust vermeden. In onze Westerse cultuur kennen we een aantal alternatieve verhalen die in kinderboeken terugkomen.

De ooievaar

Hoe het kwam, 1913
Hoe het kwam, 1913

Aanvraagnummer: KW SMC K 1110

Nu is het genoeg, 1990
Nu is het genoeg, 1990

Aanvraagnummer: KW BJ 32574

Nu is het genoeg, 1990
Nu is het genoeg, 1990

Aanvraagnummer: KW BJ 32574

Kinderen uit de kool

De kool komt niet voor niets in beide boeken voor. In 1644 treffen we al een kool-kind aan in het boek Klucht-hoofdige Snorre-pypen, Quacken en Quinck-slagen, springende van den Os op den Esel: 'Ick heb daer een Kint helpen halen uytte kool'. De fabel van het kind uit de kool werd meestal direct gepresenteerd als sprookje, en niet als waarheid. Een voorbeeld is het sprookje van Klein Duimpje. Zijn geboorte werd prachtig weergegeven op centsprenten. Op de eerste prent begroet moeder het kindje in de kool met open armen.

Centsprent Klein Duimpje, [1880-1930]

Centsprent Klein Duimpje, [1880-1930]. Aanvraagnummer: SMC K 0110

Geen fabeltjes meer

Er zijn ook verschillende boeken voor kleine kinderen die de geboorte gewoon overslaan. Het nieuwe kind verschijnt dan ‘plotseling’ of enkel met een aankondiging. Zo wordt de geboorte van Nijntje in 1955 aangekondigd door een engel: 'De engel zei: dag mevrouw pluis / let op wat ik u zeg / U krijgt een lief klein dochtertje / toen vloog de engel weer weg'. En dan is ze er. Maar Bruna laat Kleine Pluis, het broertje/zusje van Nijn, minder toevallig verschijnen. Nu wordt de link met moeder Pluis wel duidelijk: 'o, o, zei moeder op een dag/ ik voel het nu zo goed / ik denk wel dat de kleine pluis / nu heel gauw komen moet'. De meeste van de fabelachtige verhalen en halve waarheden worden verhelderd wanneer kinderen ouder worden. Vooral sinds de seksuele revolutie in de jaren zestig en zeventig verschijnen diverse boeken voor kinderen met wél de benodigde seksuele voorlichting. Met expliciete illustraties of foto’s wordt de voortplanting duidelijk uitgelegd.

Reageer op deze blog

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.
Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.