'Dit heb ik niet gedaan'
26 maart 2012 Huibert Crijns Nederlandse geschiedenis en cultuur

In mei 1943 ontving het hoofd van openbare lagere school aan het Pieterskerkhof te Utrecht 60 boekjes met de titel De avonturen van Flits, de herder en Bull, de Dog. Bij de boekjes zat een begeleidend briefje van het Gemeentebestuur met het verzoek deze uit te reiken aan alle leerlingen van de 4e, 5e en 6e klas.

Het hoofd van de school, die een exemplaar van het boekje met de begeleidende brief ooit aan de Koninklijke Bibliotheek heeft doen toekomen, schreef met potlood onder aan het briefje: ‘Dit heb ik niet gedaan’. En op de voorzijde van het boekje voegt hij daaraan toe: ‘Hoe verkeerd men de Hollandse jeugd tijdens de Duitse bezetting wilde voorlichten!’

Brief aan het hoofd der school

Brief aan het hoofd der school

Deze uitspraken van het schoolhoofd wekken de nieuwsgierigheid op. Betreft het hier foute kinderliteratuur? Oorlogspropaganda? Jazeker!

Flits de Herder, pagina 2 en 3.

Flits de Herder, pagina 2 en 3.

Het blijft speculeren wat de impact van dergelijke boekjes is geweest op de Nederlandse jeugd. Kinderen zijn weliswaar goedgelovig, maar omdat het boekje geen expliciete vertaalslag maakt naar de toenmalige actualiteit blijft de onderwijzer nodig om het verhaal te duiden. Alleen een nationaal-socialistisch gezinde leraar zal dat doen op de wijze die het Departement voor Volksvoorlichting en Kunsten voor ogen stond. En zo’n onderwijzer heeft een dergelijk boekje, wat toch een beetje kinderachtig is voor klas 4, 5 en 6, wellicht helemaal niet nodig om zijn leerlingen in de geest van de nieuwe orde te onderwijzen. Een gedegen nationaal-socialistisch geschiedenis- of aardrijkskundeboek was hem of haar meer van dienst geweest.

Het Utrechtse schoolhoofd heeft in ieder geval het beoogde effect van 60 van deze boekjes teniet gedaan door ze niet uit te delen. Toch mooi dat hij ‘dit niet gedaan heeft’.

Reageer op deze blog

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.