Hoera! Darwindag!
12 februari 2016 Erik Geleijns Nederlandse geschiedenis en cultuur

Twaalf februari is Internationale Darwindag. Charles Darwin, de bedenker van de theorie van evolutie door natuurlijke selectie, werd op 12 februari 1809 geboren, zodoende. Het is een feestdag waarop de wetenschap in het algemeen en het werk van Darwin in het bijzonder onder de aandacht gebracht worden.

Minister

Is dat nodig? Ja, dat is nodig, want hoewel er al decennia geen bioloog meer te vinden is die niet overtuigd is van Darwins gelijk, is het ook nog maar een jaar of tien jaar geleden dat nota bene een minister van onderwijs voorstelde om Intelligent Design als alternatieve theorie naast Darwins evolutietheorie in het curriculum op te nemen. Intelligent Design is de opvatting dat het leven op aarde ‘onreduceerbaar complex’ is – een ingewikkeld orgaan als een oog kan niet ontstaan door opeenvolgende heel kleine veranderingen (lees: evolutie), want alleen een compleet, uitontwikkeld oog heeft een functie. Voor het ontstaan van dergelijke organen moeten we een Intelligente Ontwerper aannemen. Voor veel ID-aanhangers is dat de God van het Oude Testament. Overigens kunt u gewoon op Wikipedia lezen hoe het echt zit met dat oog.

Zo’n beetje de hele natie viel in 2005 over de minister heen, de vaderlandse pers voorop, en zij haastte zich de uitspraak te ‘nuanceren’. Het is ministers nu eenmaal niet gegeven om beestjes bij hun naam te noemen. In het geval van Intelligent Design zou die naam iets zijn als ‘pseudowetenschappelijke lariekoek’ - ik ben in een milde bui, vandaag.

Iets Darwingerelateerds

Charles Darwin, Het ontstaan der soorten. Utrecht, 1869. Titelpagina.
Charles Darwin, Het ontstaan der soorten. Utrecht, 1869. Titelpagina.

Aanvraagnummer: 595 A 17-18

Portret van Charles Darwin, 1874 (Wikipedia)
Portret van Charles Darwin, 1874 (Wikipedia)

Broese en Kruseman

Er staat dat de ondergetekende, J.G. Broese, het kopijrecht op Darwins boek heeft gekocht van de uitgever (van de eerste druk van de Nederlandse vertaling) A.C. Kruseman te Haarlem en dat de eerste druk van het werk verschenen was in 1860. Dat klopt; bovendien gaf Kruseman het werk nog eens uit in 1863. Uit de met pen ingevulde stempel rechts onderin blijkt dat het boek in duplo geregistreerd is op het ‘Kantoor der ger[egistreerde] acten’ te Utrecht. So far so good: Broese legt zijn rechten op deze uitgave vast. Na invoering van de Auteurswet van 1881 deed je dat door twee exemplaren in te leveren bij het Departement van Justitie.

Heruitgave

Kennelijk deed Broese dat met het oog op een heruitgave, want een ‘tweede vermeerderde en verbeterde’ druk - die eigenlijk dus de vierde druk was - verscheen bij hem in 1883. Of die ook boekhistorische pret te bieden heeft, kunnen we helaas niet nagaan; het KB-exemplaar is ‘uit roulatie’, en dat is catalogees voor ‘duurzaam kwijt’. Dat gebeurt soms, als je een paar miljoen boeken hebt. Winklers vertaling van On the origin of species verscheen in 1890 nog een keer, 'naar de 6e Engelsche uitgaaf nogmaals herzien door H. Hartogh Heys van Zouteveen', in Arnhem bij E. & M. Cohen en als 'derde vermeerderde en verbeterde druk'.

Reageer op deze blog

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.
Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.