Taalorakel Johan Cruijff overleden
24 maart 2016 Jef van Gool Nederlandse geschiedenis en cultuur

‘Voetbal is simpel. Maar simpel voetballen blijkt vaak het moeilijkste wat er is.’ Zo’n uitspraak kan alleen maar van Johan Cruijff komen, die bij velen misschien wel net zo bekend is om zijn gevleugelde uitspraken als om zijn dribbeltechniek en strategisch inzicht in het spel. Een taalvernieuwer is hij wel genoemd. Dat gaat wat ver, maar een taalorakel was hij zeker.

Sytze de Boer, informatiespecialist bij De Volkskrant die sinds de jaren zestig een Cruijff-archief bijhoudt, stelde zelfs een biografie in citaten van hem samen: Johan Cruijff uitspraken, een uitgave in de Cruyff Bibliotheek.

De opzet van deze Bibliotheek is om uitgaven te publiceren die de betekenis van Cruijff duiden. Een deel van de opbrengst ervan komt ten goede aan het werk van de Cruyff Foundation, die wereldwijd sport en beweging stimuleert voor kinderen met en zonder handicap. Een ander recent deel is Voetbal (2012). Een mooie, rechtlijnige titel die precies weergeeft waar het in deze uitgave om gaat. In 170 pagina’s legt voetbalstrateeg Cruijff de basisprincipes van het spel uit, op een voor ieder toegankelijke manier. Hij maakt er daarbij geen geheim van waar hij zelf voor staat en wat hem vroeger als speler en later als trainer heeft gemaakt tot de grootheid die hij was: aanvallend voetbal met aandacht voor het individu. Met daarbij het inzicht dat voetbal een spel is en blijft. Er plezier in hebben is dus essentieel.

Cruijffiaans

Een overzicht van alle officiële wedstrijden die Cruijff als voetballer speelde bij respectievelijk Ajax, Barcelona, Los Angeles Aztecs, Washington Diplomats, Levante, (weer) Ajax, Feyenoord en het Nederlands elftal, is opgenomen in Je moet schieten, anders kun je niet scoren en andere citaten van Johan Cruijff (2006), samengesteld door Henk Davidse. De vele uitspraken die hier zijn verzameld, maken duidelijk waarom die in de loop der jaren als ‘typisch Cruijffiaans’ zijn handelsmerk zijn geworden. ‘Italianen kennen niet van je winnen, maar je ken wel van ze verliezen.’ De verhaspeling van of het spel met de taal maakt nadrukkelijk mede de charme ervan uit: ‘Dat vind ik een negatieve invloed, wie geen enkele zin heb.’ Davidse verzamelde ook veel wetenswaardigheden, zoals de rode kaarten die tegen Cruijff zijn getrokken, niet voor vuil spel maar, jawel, vooral voor praten.

Johan Cruijff, Je moet schieten, anders kun je niet scoren en andere citaten. 's-Gravenhage 2006
Johan Cruijff, Je moet schieten, anders kun je niet scoren en andere citaten. 's-Gravenhage 2006

Aanvraagnummer: 1041604

Johan Cruijff, Voetbal. Amsterdam 2012
Johan Cruijff, Voetbal. Amsterdam 2012

Aanvraagnummer: 2349165

Pieter Winsemius, Je gaat het pas zien als je het doorhebt. Over Crijff en leiderschap. Amsterdam 2004
Pieter Winsemius, Je gaat het pas zien als je het doorhebt. Over Crijff en leiderschap. Amsterdam 2004

Aanvraagnummer: 1017765

Orakel

Praten deed hij op radio en TV ook als voetbalanalyticus. ‘Ik schijn het af en toe niet goed te formuleren, maar over het algemeen begrijpt iedereen me wel,’ zei hij daarover eens. Als analyticus was hij onnavolgbaar, aldus de NOS. Ook Mart Smeets omschrijft hem daar als ‘het orakel’. Het meest bekende Cruijff-boek, zij het niet van hemzelf, is zonder enige twijfel Je gaat het pas zien als je het doorhebt. De titel is zo’n mooie Cruijf-uitspraak, waarachter veel diepzinnigheid lijkt schuil te gaan en die bij herlezing vooral goed is voor een glimlach. De ondertitel van dit boek van Pieter Winsemius is Over Cruijjf en leiderschap. Door zijn uitstraling en zijn inzet het beste uit zichzelf en anderen te halen was Cruijff een onbetwiste leider. Winsemius demonstreert dat aan de hand van vermakelijke voetbalverhalen die bepaald niet alleen voor de voetballiefhebber boeiend zijn om te lezen.

Zijn auteurshonorarium voor deze uitgave ging eveneens naar de Johan Cruyff Foundation. ‘Als je de mogelijkheid hebt iets voor een ander te doen, dan moet je dat doen.’ Een uitspraak zonder enige verhaspeling of wat voor dubbele bodem dan ook, recht uit het hart. Ooit een weergaloze voetballer, altijd een prachtig mens, vandaag in Barcelona toch nog onverwachts van ons heengegaan...

Reacties

Reageer op deze blog

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.
Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.