Weer of geen weer... kleding in de negentiende eeuw
5 maart 2013 Maggy Wishaupt Nederlandse geschiedenis en cultuur

Bladerend door oude modetijdschriften in de KB valt het me telkens weer op hoe simpel en relaxed wij tegenwoordig gekleed gaan. Vergelijk onze kleding eens met die van de negentiende eeuw. Weer of geen weer, in alle omstandigheden diende men er overal en altijd even chique en verzorgd uit te zien.

Als je de damesbladen van toen openslaat, word je getroffen door de grote hoeveelheid kleren die een dame en heer van stand wel moest bezitten. Voor elke gelegenheid was er immers een speciale, daarbij passende outfit vereist. Telkens droeg men weer andere japonnen, rokken en onderrokken, overhemden, bloesjes, jasjes, mantels, pelerines, handschoenen, moffen, kousen, hoeden en laarzen.

De Bazar, 1 juni 1887

De Bazar, 1 juni 1887

De kleding in de negentiende eeuw was weliswaar prachtig om naar te kijken, maar hoe oncomfortabel moet die zijn geweest. Wat eens strakke lijfjes! Zelfs de heren hadden wespentailles. De mode van toen moet voor velen een kwelling zijn geweest. Geen wonder dus dat men daar eind 19e eeuw in het kader van een wereldwijde Reformbeweging een einde aan wilde maken. In Nederland werd speciaal voor dat doel de Vereeniging voor Verbetering van Vrouwenkleeding (1899-1926) opgericht, met een eigen tijdschrift. In dit blad, Maandblad der Vereeniging voor verbetering van vrouwenkleeding werd gepleit voor gezonde kleding waarin vrouwen zich soepel konden bewegen, kleding waarin ze volwaardig konden deelnemen aan het moderne leven. Vooral het strakke korset moest zo snel mogelijk worden afgeschaft. Een experiment met apen die men voor die gelegenheid korsetten had aangetrokken had immers bewezen dat dit kledingstuk tot de de dood kon leiden. Zelfs een aapje dat in een niet al te strak korset was ingesnoerd gaf al tekenen van zwakte en misselijkheid. En hoe strakker het korset, hoe beroerder de apen zich voelden. Geen wonder dus dat vrouwen in de negentiende eeuw om de haverklap flauw vielen.

Aglaja, 1856, nr. 3
Aglaja, 1856, nr. 3
Maandblad der Vereeniging voor verbetering van vrouwenkleeding, 1905, p. 92-93
Maandblad der Vereeniging voor verbetering van vrouwenkleeding, 1905, p. 92-93

Als alternatief presenteerde het Maandblad der Vereeniging voor verbetering van vrouwenkleeding de loszittende reformjurk, een kledingstuk waarmee de feministes zich veel spot en hoon op de hals haalden. Bovendien vonden velen die reformjurk een aanstootgevende hobbezak: de contouren van bepaalde lichaamsdelen werden bij een harde windvlaag immers wel erg zichtbaar. Toch heeft de Reformbeweging wel degelijk succes gehad en is de mode vanaf het begin van de twintigste eeuw heel wat draagbaarder geworden.

Anno 2013 is de mensheid er nog steeds. Geen zondvloed, geen in de war gelopen seizoenen, geen ijstijd, geen einde van de wereld in 2012. En daarbij hebben we ook nog eens een uiterst comfortabele, overal en altijd inzetbare, voor iedereen betaalbare mode. Wat een geluk!

Reacties

Het volgende mysterie houdt me uit bed:
Als expermentator zet je een aap in wanneer je vermoedt dat iets gevaarlijk kan zijn. Waar kwam het vermoeden vandaan dat er iets gevaarlijks was aan die korsetten?
Als de korsetdragende vrouwen klaagden, had je die apen niet nodig. Die vrouwen klaagden dus niet.
Maar wat was dan de drijvende kracht achter die apenexperimenten? Andere, wellicht principieel korsetloze vrouwen? Mannen? De modeindustrie? Een anti-mode-sentiment?
Ik kom er niet uit.
Even ter zake. Die mode heeft toch ook alles te maken met de ontdekking van het individu (Freud) en de individuele persoonlijkheid, de individuatie.
Anno nu:
De etiquette die alles tot het mogelijke en aanvaardbare verklaart is geen etiquette meer maar een opsomming van trendy boutiques.
Ik weet het ineens!
De 'mode' is niet meer 'wat moet ik aan' -- de mode is 'welke boutiques kunnen, welke niet'. Het fenomeen, het mechanisme is verlegd naar een buiten-individuele (en daardoor veilige) entiteit. Er wordt nog altijd slaafs gevolgd, alleen op een andere wijze.
Waar is mijn hansop?
Welterusten!

Reageer op deze blog

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.
Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.