De schenking van uitgeverij A.W. Bruna
11 maart 2016 Arno Kuipers Nederlandse literatuur en taal

Het uitgeversbedrijf A.W. Bruna is bij iedereen bekend door de goedlopende detective-reeksen met beroemde auteurs als Suzanne Vermeer, David Baldacci, John Grisham en Elizabeth George.

Theodoor Boeree, "Jonge liefde", Voor de coupé 118, 1903
Theodoor Boeree, "Jonge liefde", Voor de coupé 118, 1903
Laurence Lynch [=Emma Murdoch van Deventer], De genadeslag, 1904
Laurence Lynch [=Emma Murdoch van Deventer], De genadeslag, 1904
Anna Katharina Green, De vadermoordenaar, 1904
Anna Katharina Green, De vadermoordenaar, 1904

Van 20 cents Romanbibliotheek naar Zwarte beertjes

Onder de boeken die nu voor het eerst in de KB en daarmee in de Nederlandse Centrale Catalogus zijn opgenomen, bevinden zich detectives als De waanzinnige lord van Jules van Dam, een Nederlandse schrijver die zijn eigen Stadelmann-serie volschreef. Ook bracht Bruna meer dan honderd jaar geleden al veel vertaalde detectives uit, zoals Onschuldig veroordeeld van Julian Hawthorne, uit de reeks Amerikaansche detectiveromans. Naast de verschillende detectivereeksen gaf de uitgeverij ook al vroeg algemenere reeksen uit. In de 20 cents Romanbibliotheek verschenen onder andere Maxim Gorki’s Malva en De afgronden des levens van de populaire Duitse schrijfster Ida Boy-Ed.

Aan het einde van de negentiende eeuw timmerde de firma A.W. Bruna dus al flink aan de weg met goedkope en spannende detectivereeksen, maar ook met Nederlandse en vertaalde romans. Al deze reeksen waren voorlopers van de befaamde pocketreeks die Bruna in de jaren vijftig lanceerde: de Zwarte beertjes. In deze reeks verschenen tot op heden meer dan 3500 afleveringen. Veel deeltjes uit de jaren vijftig en zestig zijn fraai vormgegeven door Dick Bruna, de schepper van ‘Nijntje’.

Argus, De krijgsbazuin, deel 10, 1915
Argus, De krijgsbazuin, deel 10, 1915
Nathalie von Eschtruth, De dolle jonker, 1904
Nathalie von Eschtruth, De dolle jonker, 1904
Alberto Moravia, De verveling, 2e druk, Zwarte beertjes, 1970
Alberto Moravia, De verveling, 2e druk, Zwarte beertjes, 1970

Vrouwen in de coupé

Een heel interessante reeks van Bruna is Voor de coupé . Deze reeks liep tussen 1893 en 1920 en was expliciet bedoeld als treinlectuur. De afleveringen werden aangeboden in Bruna’s eigen spoorwegboekhandels. Elk deeltje is gehuld in een uniform omslag en telt steeds om en nabij de 48 pagina’s. Uitermate geschikt om te lezen tijdens een treinreis van Utrecht naar Den Haag of van Groningen naar Hoogeveen. In deze reeks is onder andere werk van een zekere ‘I.B.’ te vinden, de initialen van de later zeer beroemde schrijfster Ina Boudier-Bakker. Het eerste deeltje van Voor de coupé was het verhaal Boete van Louise Stratenus, een in de vergetelheid geraakte vertaalster en schrijfster die vele afleveringen van de reeks zou vullen, al dan niet onder pseudoniem.

Het aantal vrouwelijke auteurs in deze reeks is opvallend. Het laatste bekende deeltje (nr. 298) is Haar laatste betrekking van Thérèse Hoven uit 1918, ook een wat vergeten schrijfster die toch tientallen romans op haar naam had staan. De Bruna-schenking brengt aldus ook nieuwe inzichten in de literaire productie van vrouwelijke auteurs, want ook buiten de reeks Voor de coupé gaf Bruna veel romans van vrouwen uit. Door de schenking is de KB nu verrijkt met Nederlandse romans van Annie van Gelre, Annie Foore, Louise de Neve en vele anderen, maar ook met veel vertaalde romans van vrouwen. Bijvoorbeeld een flink aantal titels van de rond 1900 razend populaire Nathaly von Eschtruth.

Ina Boudier-Bakker, Van Amsterdam naar Londen, 1900
Ina Boudier-Bakker, Van Amsterdam naar Londen, 1900
Mevrouw Raymond, auteur onbekend, 1914
Mevrouw Raymond, auteur onbekend, 1914
Matthias Bodkin, De verdwenen robijn, 1903.
Matthias Bodkin, De verdwenen robijn, 1903.
Annie Foore, Bogoriana, 3e druk, 1908
Annie Foore, Bogoriana, 3e druk, 1908
Reclame in Voor de coupé nr 118, 1903
Reclame in Voor de coupé nr 118, 1903
Reclame in Voor de coupé nr 118, 1903
Reclame in Voor de coupé nr 118, 1903
Mini-expo Bruna, vitrine 2
Mini-expo Bruna, vitrine 2
Mini-expo Bruna, vitrine 1
Mini-expo Bruna, vitrine 1

Mini-expositie in de KB-Leeszaal

Bij de uitleenbalie in de algemene leeszaal van de KB is een mini-expositie van twee vitrines met uitgaven uit de Bruna-schenking te zien. De schenking-Bruna is hiermee de eerste in een reeks mini-expo’s van recente antiquarische aanwinsten (schenkingen en aankopen) voor de Nationale Depotcollectie. Met enige regelmaat zullen in deze vitrines nieuwe resultaten van onze jacht op het ontbrekende algemene boek worden getoond.

Reacties

Reageer op deze blog

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.
Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.