Ermee leren leven

24 juli 2020 Paul van Capelleveen Nederlandse literatuur en taal

Het is duidelijk dat we nog niet aan het virus gewend zijn, maar dat het niet weg is en we er dus mee moeten leren leven, in elk geval tot er - eind dit jaar? volgende jaar? - een vaccin of medicijn is.

F. ten Harmsen van der Beek, Geachte muizenpoot en achttien andere gedichten (1965) [6160 H 13]
Geachte muizenpoot en achttien andere gedichten (1965)

F. ten Harmsen van der Beek, Geachte muizenpoot en achttien andere gedichten (1965) [6160 H 13]

F. ten Harmsen van der Beek, *Geachte muizenpoot en achttien andere gedichten* (1965) [6160 H 13]
Inhoudsopgave

F. ten Harmsen van der Beek, Geachte muizenpoot en achttien andere gedichten (1965) [6160 H 13]

F. ten Harmsen van der Beek, *Geachte muizenpoot en achttien andere gedichten* (1965) [6160 H 13]
Pagina 22-33

F. ten Harmsen van der Beek, Geachte muizenpoot en achttien andere gedichten (1965) [6160 H 13]

Dat zal toch wel in de debuutbundel hebben gestaan, dacht ik: Geachte muizenpoot en achttien andere gedichten uit 1965 - toen nog onder de lange naam F. ten Harmsen van der Beek. De bundel heeft een omslag met gestempelde letters - het grootste deel van de titel bestaat uit een pentekening door de dichteres zelf, F. Harmsen van Beek (1927-2009) - hierna volgde nog maar één andere dichtbundel, dus vijftig procent kans!

F. ten Harmsen van der Beek, *Geachte muizenpoot en achttien andere gedichten* (1965) [6160 H 13]

Geachte muizenpoot en achttien andere gedichten (1965)

Pech. Dan maar de tweede bundel. De kans moest nu toch honderd procent zijn! In 1975 verscheen de bundel Kus of ik schrijf .De naam van de auteur was iets ingekort.

F. Harmsen van Beek, *Kus of ik schrijf* (1975) [VD 842/96-1]
Kus of ik schrijf (1975)

F. Harmsen van Beek, Kus of ik schrijf (1975) [VD 842/96-1]

F. Harmsen van Beek, *Kus of ik schrijf* (1975) [VD 842/96-1]
Kus of ik schrijf (1975)

F. Harmsen van Beek, Kus of ik schrijf (1975) [VD 842/96-1]

Maar ik vond de woorden niet en al evenmin een zinnetje dat er iets op leek. Nada. Nul. Hoe zat dat nu met die honderd procent kans?

F. Harmsen van Beek, *In goed en kwaad* (2012) [2337859]
In goed en kwaad (p. 482)

F. Harmsen van Beek, In goed en kwaad (2012) [2337859]

Het gedicht heet "Lof der onmatigheid". Volgens de redactie stond het eerder in het tijdschrift Maatstaf in juli 1976, maar dat is onjuist. Het komt namelijk uit de bundel Aan het werk die verscheen bij het afscheid van de directeur van haar uitgeverij, Geert Lubberhuizen, in 1981. Een jaar later werd het als separate uitgave gedrukt voor boekhandel Cursief in Enkhuizen, vanwege de Boekenweek. De Stolphoeve Pers maakte 180 exemplaren, met een kleurendruksel (à la Werkman) door de drukker Jaap Hoffmann. Hij baseerde zich op een typoscript van de auteur.

F. Harmsen van Beek, *Lof der onmatigheid* (1982) [FE 1982/40012]
Lof der onmatigheid (fragment)

F. Harmsen van Beek, Lof der onmatigheid (1982) [FE 1982/40012]

Dat kan niet goed aflopen, want exces is teveel - en dan komen we bij het zinnetje dat ik graag mag citeren als er iets is waar we geen zin in hebben en dat niet weg gaat:

     (Op de hartafdeling verpleegster:

'mee moet meer leef' of zoiets. Taalkundig zijn
deze vrouwen vaak buitengewoon efficiënt, ook ont-

nemen zij 's nachts aan bloemen hun zieken.)

Die associatie van het hart levert weer een mooi beeld op van weggehaalde bloemen. Pas daarna komt de uitleg waarom er opeens - tussen haakjes notabene - sprake is van een ziekenhuis. Het hart heeft stilgestaan. Ook alles of niks dus. Maar de ik-persoon kan niet anders, zeker niet in de liefde - volgende associatie met het hart - en verlangt ook in de liefde alles of niets:

God, hoe vreeselijk te veronderstellen dat minder

onstuimige minnaars daarmee al buitengewoon te-
vreden zijn. Gruwelijke onpracht, dat is het, ja

die jaagt onverzadigbaren voort, voor zich uit, op
de vlucht: afkeer van middenmatigheid

Moet je daarmee ook leren leven, op straffe van een hartaanval?

"Moet mee leer leef" of zoiets.

Voor het virus zal dat voorlopig dus wel gelden. De gedichten van Harmsen van Beek lezen: dat helpt!