Een onbekend portret van Cornelis van Hoogeveen
28 juni 2012 Kees Thomassen Vriendenboeken

Het is altijd weer afwachten wat je krijgt als je louter op grond van de beschrijving in een veilingcatalogus een handschrift koopt. Soms zit het mee, soms valt het tegen. Maar het album amicorum van F.A. Oetzel dat de KB op 10 mei j.l. kocht bij Zisska & Schauer te München, blijkt een schot in de roos.

Over de man zelf is niet een twee drie iets te vinden. Hij noemt zich in een bijdrage die nog ter sprake komt “D.R.B.”, oftewel “der Rechte Beflissener” (student rechten) en hij was afkomstig uit Berlijn, maar ik heb hem nog niet in een van de Duitse universitaire inschrijvingsregisters terug kunnen vinden.

Zijn album bevat inscripties geplaatst te Augsburg, Hamburg, Bremen, Berlijn en Potsdam uit de jaren 1782-1799. Wat heeft zo’n Duits boekje dan in de KB te zoeken? Oetzel maakte in 1782 een reis door Nederland, waarbij hij Leiden, Den Haag, Amsterdam en Rotterdam bezocht. Hij was vrijmetselaar en zocht in die steden kennelijk contact met plaatselijke loges. Want het is opvallend dat vrijwel alle Leidse inscribenten aangesloten waren bij “La Vertu”, een loge die in 1757 door een aantal studenten was opgericht en tot op de dag van vandaag floreert.

Schijnbedrieger in het album van J.J. Kalbfüss

Schijnbedrieger in het album van J.J. Kalbfüss

Verrassend is ook een in 1782 in Den Haag geplaatste bijdrage door een zekere Kalbfüss uit Pirmasens. In 1989 werd er bij Van Stockum te Den Haag het album van J.J. Kalbfüss (ca. 1755-1840) geveild, eveneens afkomstig uit Pirmasens. Het mooiste bewijs dat het om een en dezelfde persoon gaat, zou de aanwezigheid van een bijdrage van Oetzel in dat album zijn. Derhalve contact gezocht met de huidige eigenaar en jawel. Een bijdrage over twee bladzijden, ook in Den Haag, ook in 1782! Vooral het eerste blad is intrigerend. Linksonder heeft Oetzel een soort schijnbedrieger gemaakt: een weggeschroeide rand waarachter zogenaamd een hoekje van het voorgaande blad te zien is en daarboven is een een door een kogel veroorzaakt brandgat geschilderd. Wat de strekking van ervan is wordt door het erboven geplaatste symbolum “Tandem bona causa triumphat” (Uiteindelijk zegeviert de goede zaak) niet direct verduidelijkt. De spreuk was het motto van Frederik August van Saksen (1750-1827), maar dat levert ook al geen aanknopingspunt op. En met het zoete ernaast geschreven versje heeft zo’n kogelgat al helemaal niets te maken!

Album amicorum / van F.A. Oetzel in de catalogus

Reageer op deze blog

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.
Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.