Benedictus de Spinoza-collectie

De collectie: Zeldzame oude drukken van en over Benedictus de Spinoza (1632-1677) en de Nederlandse Spinozisten, correspondentie over de vereniging Het Spinozahuis uit Den Haag, de enige twee bewaard gebleven afschriften (handschriften) van de Korte verhandeling van Spinoza en vele moderne uitgaven van en over Spinoza.
Omvang: Ongeveer 1400 (e)boeken en handschriften.
Toegankelijkheid: De (gedrukte en handgeschreven) publicaties kunt u vinden via de KB-catalogus.
Meer informatie: Huibert Crijns 070 3140518

Collectieprofiel

Benedictus de Spinoza (1632-1677) is de filosoof van de Nederlandse verlichting. De Spinozaverzameling is essentieel om de grote invloed van Benedictus de Spinoza vanaf zijn tijd tot op de dag van vandaag te bestuderen. De collectie bevat boeken van en over Spinoza, zowel wetenschappelijke uitgaven als boeken die zijn geschreven voor een breder publiek. Verder zijn er vele edities van het werk van Spinoza en daaronder bevinden zich kritische wetenschappelijke uitgaven én moderne hertalingen van Spinoza's werk. Zie ook onze pagina Digitale bronnen met catalogi, digitale databanken en websites waarmee u vanuit huis informatie over Spinoza kunt zoeken.

Spinoza
Spinoza (ca. 1665)

Onbekende schilder, het 'Haagse' portret van Spinoza, ca. 1665. Bron: Wikipedia

E.J. Brill, Catalogus van de bibliotheek der vereniging het Spinozahuis te Rijnsburg. Leiden, 1965, p. 18.Sign.: LZ BIOGR 99. SPIN 10. 
Catalogus van het Spinozahuis

E.J. Brill, Catalogus van de bibliotheek der vereniging het Spinozahuis te Rijnsburg (1965)

The Bloomsbury Companion to Spinoza
The Bloomsbury Companion to Spinoza (2014)

The Bloomsbury companion to Spinoza (2014)

Zeldzame afschriften Spinoza

De enige twee bewaard gebleven afschriften van de 17de-eeuwse manuscript-vertaling Korte verhandeling van God, de mensch en desselvs welstand:

Spinoza, Korte verhandeling, hertaling Jan Knol
Spinoza. Korte verhandeling, hertaling Jan Knol

Spinoza. Korte verhandeling over God, de mens en zijn geluk, hertaald en bezorgd door Jan Knol, 2011. Aanvraagnummer NL 58 L 2605.

Spinoza, Korte verhandeling, hertaling Rikus Koops
Spinoza, Korte verhandeling, hertaling Rikus Koops

Korte verhandeling van God, de mens en zijn welstand / Benedictus de Spinoza ; hertaald en van aant. voorz. door Rikus Koops, 2012. Aanvraagnummer NL 58 L 2606

Collectiegeschiedenis

Vanaf de oprichting heeft de KB gewerkt aan de inmiddels omvangrijke collectie van en over Benedictus de Spinoza. In 1870, 1871 en 1958 is de collectie bovendien belangrijk uitgebreid door respectievelijk een schenking van mr. Adrianus Bogaers (1795-1870), aankoop van de verzameling van dr. Antonius van der Linde (1833-1897) en de nalatenschap van de spinozist Willem Gerard van der Tak (1885-1958). De dochter en enige erfgename J. M. Bogaers van de Rotterdamse jurist, dichter en taalkundige Adriaan Bogaers (1795-1870) gaf de KB in 1870 de eerste keus uit de aanzienlijke boekerij (de schattingen lopen uiteen van tien- tot twaalfduizend delen) van haar vader. Daaronder bevond zich hs A, getiteld: Korte verhandeling van God, de mensch en deszelvs welstand.

Antonius van der Linde (1833-1897) verzamelde kostbare werken van en over Spinoza. In 1862 promoveerde hij in Göttingen op een proefschrift over Spinoza. Vervolgens werkte hij aan zijn Spinoza-bibliografie van 1871. Daarna verkocht hij zijn verzameling van maar liefst 166 titels, aan de KB. Veel zeldzame drukken van de werken van Spinoza en van de spinozisten in Nederland maken er deel van uit. Daarnaast bevatte de collectie Van der Linde één van de twee teruggevonden afschriften van de Korte verhandeling, het zogenaamde hs B.Van der Tak (1885-1958) was secretaris van de vereniging Het Spinozahuis te Den Haag. In zijn nalatenschap bevond zich een collectie brieven in verband met het Spinozahuis, die in 1958 aan de KB zijn geschonken. De ca. 100 brieven dateren overwegend uit de periode 1911-1955.

Meer informatie

Spinoza in andere bibliotheken

Literatuur

  • L. Brummel, Geschiedenis der Koninklijke Bibliotheek. Leiden, 1939, p. 161.
  • Verslag der Koninklijke Bibliotheek 1870. 's-Gravenhage, 1871, p. 4.
  • Verslag der Koninklijke Bibliotheek 1871. 's-Gravenhage, 1872, p. 74.
  • A. van der Linde, Benedictus Spinoza bibliografie. 's-Gravenhage, 1871, x, 113 p.
  • J. Kingma en A.K. Offenberg. Bibliography of Spinoza's works up to 1800. Amsterdam, 1977. Overdruk uit: Studia Rosenthaliana 11 (1977) 1 (jan.).
  • F. Mignini, Inleiding op Spinoza's "Korte verhandeling van God, de mensch en deszelvs welstand". Rome, 1980. Vert. G. en D. van Suchtelen, in: B. de Spinoza. Korte geschriften, p. 223 e.v.
  • B. de Spinoza, Korte verhandeling van God, de mensch en deszelvs welstand = Breve trattato su Dio, l'uomo e il suo bene; introd., ed., trad. e commento di Filippo Mignini. L'Aquila, 1986, 893 p.
  • Carl Gebhardt, 'Textgestaltung op "Korte Verhandeling van God, de mensch en des zelvs welstand"', in: B. de Spinoza. Spinoza Opera. Heidelberg, 1972-1987, dl. I, p. 407-526.
  • Reinder Storm, 'Antonius van der Linde, geleerde, bibliofiel 1833-1897', in: Verzamelaars en verzamelingen. Koninklijke Bibliotheek, 1789-1998. Zwolle, 1998, p. 75-79.