Het Nederlandse boek in vertaling (NBiV)

De collectie: Nederlandse fictie en non-fictie in vertaling.
Omvang: Circa 28.500 titels.
Toegankelijkheid: De collectie van het Nederlands Boek in Vertaling in de KB is doorzoekbaar via een speciale catalogus.
Meer informatie: Arno Kuipers (070-3140561)

De collectie geeft een beeld van hoe het buitenland naar onze cultuur kijkt, en andersom: wat Nederland denkt dat buitenlanders zal interesseren. De collectie laat zien hoe Nederlands erfgoed in boekvorm door de jaren heen verspreid is naar andere taalgebieden, zoals Frans en Italiaans (Hella S. Haasse) of Koreaans (Geert Mak).

Geert Mak, *In Europa* (2011): Koreaanse vertaling
Geert Mak, In Europa (2011): Koreaanse vertaling

Geert Mak, In Europa (2011): Koreaanse vertaling

Gerbrand Bakker, Yukarida ses yok (2011): Turkse vertaling van Boven is het stil
Gerbrand Bakker, Yukarida ses yok (2011): Turkse vertaling van Boven is het stil

Gerbrand Bakker, Yukarida ses yok (2011): Turkse vertaling van Boven is het stil

Hella S. Haasse, I Signori del tè (1994): Italiaanse vertaling van Heren van de thee
Hella S. Haasse, I Signori del tè (1994): Italiaanse vertaling van Heren van de thee

Hella S. Haasse, I Signori del tè (1994): Italiaanse vertaling van Heren van de thee

Collectieprofiel

De collectie NBiV bevat alleen boeken die oorspronkelijk zijn geschreven in het Nederlands en uit het Nederlands zijn vertaald naar een andere taal: fictie en non-fictie, literatuur en boeken over geschiedenis en andere onderwerpen. Deze boeken worden uitgegeven in talloze verschillende landen: van de Verenigde Staten tot China en van Frankrijk tot Georgië. Die boeken komen niet automatisch binnen bij de KB; er wordt actief naar gespeurd, in samenwerking met het Nederlands Letterenfonds. De nadruk ligt (net als bij de algemene collectie) op taal, literatuur, cultuur en geschiedenis. De collectie bevat met name veel uitgaven vanaf de jaren zestig, maar ook oudere vertalingen zijn opgenomen.

Eén van de oudste vertalingen in de KB is Bezauberte Welt (1693), een vertaling van De betoverde weereld van Balthasar Bekker uit 1691. Het is een tweedelig pleidooi tegen bijgeloof van de hand van de protestantse dominee Bekker, amper twee jaar na verschijnen dus al vertaald in het Duits.

Vanaf de Eerste Wereldoorlog neemt het aantal vertalingen uit het Nederlands sterk toe. Na de Tweede Wereldoorlog stagneert het aantal vertalingen enige tijd, maar vanaf 1980 is weer bijzonder veel vertaald. Het succes van vertalingen van romans als Het verdriet van België van Hugo Claus en De aanslag van Harry Mulisch wakkerde de belangstelling voor boeken uit Nederland en Vlaanderen flink aan. Een grote impuls voor de vertalingen uit het Nederlands werd in 1993 gegeven, toen Nederland gastland was op de Buchmesse in Frankurt. Sindsdien telt het aantal vertalingen uit het Nederlands rond de 500 titels per jaar.

Collectiegeschiedenis

Vooral sinds 1968 speurt de KB actief naar het ‘Nederlands Boek in Vertaling’ (NBiV). Toen werd de KBj samen met de Stichting voor vertalingen verantwoordelijk voor de 'Bibliografie van het Nederlands boek in vertaling'. Deze bibliografie verscheen tussen 1964 en 2005 jaarlijks in het Vlaams-Nederlandse tijdschrift Ons Erfdeel en vijfjaarlijks werden cumulatieve boekdelen uitgegeven. In 2005 moest de KB om budgettaire redenen het verzorgen van de bibliografie staken, maar de taken werden voortgezet door de opvolger van de Stichting voor vertalingen, het Nederlands Literair Productie- en Vertalingenfonds, thans Nederlands Letterenfonds, dat ook een uitgebreide vertalingendatabank bijhoudt van Nederlandse boeken in vertaling. In deze vertalingendatabank kan gezocht worden naar vertalingen die zich (nog) niet in de KB bevinden. Het Nederlands Letterenfonds subsidieert vertalingen van Nederlandstalig werk en zorgt ervoor dat van deze uitgaven een exemplaar in de KB terechtkomt. Daarnaast spant de KB zich actief in om niet-gesubsidieerde vertalingen en oude vertalingen te verwerven.

Vóór de jaren zestig werden ook al vertalingen uit het Nederlands verworven; dat gebeurde feitelijk sinds het midden van de negentiende eeuw. Een demonstratie daarvan was een tentoonstelling in juli 1939. De catalogus Vertalingen van Nederlandsche letterkunde na 1880 aanwezig in de Koninklijke Bibliotheek beschreef 270 moderne literaire werken (van auteurs als Jo van Ammers-Küller, Louis Couperus en Arthur van Schendel).

Literatuur

  • Het Nederlandse boek in vertaling. Bibliografie van vertalingen van Noord- en Zuidnederlandse werken. ’s-Gravenhage/Brussel, 1958-1993. Link naar catalogus.
  • Bibliographia Neerlandica. Compiled by A.M.P. Mollema and P.M. Morel. Den Haag, 1962. Link naar de catalogus.
  • A.J. van Huffel, Nederlandsche schrijvers in vertaling (van Marcellus Emants tot Jan Eekhout). Proeve van eene bibliographie. Leiden, 1939. Link naar de catalogus.
  • Vertalingen van Nederlandsche Letterkunde na 1880 aanwezig in de Koninklijke Bibliotheek. Den Haag, 1939. Link naar de catalogus.