Schenking van Uitgeverij Kluitman

De Koninklijke Bibliotheek ontving in april 2011 een belangrijke schenking van (kinder)boeken uit het fonds van Uitgeverij Kluitman in Alkmaar. Het zijn boeken met geliefde kinderboekhelden: Paddeltje, Kruimeltje, Pietje Bell, Dik Trom, Swiebertje, Sietse en Hylke van de Kameleon en Snelle Jelle. De firma gaf ook heel wat meisjesboeken uit, zoals Roswitha van Marie Boddaert (1909) en de boeken over Marjoleintje van Freddy Hagers uit de jaren vijftig. Maar de namen van die heldinnen zijn niet zo in het nationale geheugen blijven hangen..

Korte geschiedenis

Uitgeverij Kluitman werd in 1864 opgericht, met als firmanaam P. Kluitman. In 1904 kwamen de zonen in het bedrijf, en in 1909 werd de firmanaam aangepast tot de Gebroeders Kluitman. In de Tweede Wereldoorlog werd het grootste deel van het archief en het fonds verwoest, maar archiefmedewerkster Emilie Jacobi heeft jarenlang gewerkt aan het opnieuw bijeenbrengen van alle Kluitman-uitgaven. In het bedrijf zijn nu geen leden van de familie Kluitman meer werkzaam. In 2014 viert de uitgeverij haar 150-jarig jubileum met o.a. een symposium in de KB, de heruitgave van klassiekers van bijvoorbeeld Nelly Spoor en Freddy Langeler en niet te vergeten het kloeke jubileumboekHet geheim van Kluitman. 150 jaar geschiedenis van een uitgeverij 1864-2014, dat werd geschreven door Marnix Croes, Berry Dongelmans e.a.

Uitgaven tot 1974

De Kluitman-schenking beperkte zich op verzoek van de Koninklijke Bibliotheek tot uitgaven tot 1974. In dat jaar werd namelijk het Depot van Nederlandse publicaties opgericht en vanaf dat moment heeft uitgeverij Kluitman, zoals gelukkig vrijwel alle uitgeverijen in Nederland, op vrijwillige basis exemplaren van al haar nieuwe publicaties naar de KB gestuurd. Maar in de periode vóór 1974 waren er nog geen Depot-afspraken en dus vertoonde de collectie van de KB flinke hiaten, juist op terreinen als kinderboeken en andere niet-wetenschappelijke publicaties. Dat zijn juist terreinen waar tegenwoordig heel veel belangstelling naar uitgaat, zowel van onderzoekers als van een breed geïnteresseerd publiek. Bovendien is de KB de enige bibliotheek in Nederland die zich specifiek richt op het bewaren van dit type gedrukt erfgoed. Juist het oudere deel van het Kluitman-fonds vormde dus een substantiële en belangrijke aanvulling op onze collectie.

Werkwijze

Begin april 2011 kwam de schenking van circa 6600 banden naar de KB. Het uitpakken en grofweg ordenen alleen al nam een paar werkdagen in beslag. Inspectie door onze deskundigen van de afdeling Collectiebehoud wees uit dat verreweg het grootste deel van deze boeken in goede tot uitstekende staat verkeerde. Dat heeft de KB ertoe doen besluiten om geen ontdubbeling ten opzichte van de bestaande collectie toe te passen: alle boeken zijn opgenomen, ook als de KB er al een exemplaar van bezat. Alleen waar binnen de schenking zelf meerdere exemplaren van dezelfde uitgave aanwezig bleken werd gekozen voor één van die exemplaren. De boeken die niet werden opgenomen krijgen een goede bestemming bij de andere Nederlandse openbare kinderboekencollecties.

5578 boeken opgenomen

De verwerking van deze omvangrijke schenking is in april 2014 afgerond: er zijn maar liefst 5578 banden opgenomen, die nu vindbaar en ter inzage aanvraagbaar zijn via de KB-catalogus. Naast duizenden verhalende boeken omvat de collectie Kluitman ook kookboeken, boeken over dieren, planten en andere onderwerpen. Het Kluitman-fonds vormt een mooie aanvulling op de kinderboekencollectie van de Koninklijke Bibliotheek, en omvat een belangrijk deel van recent Nederlands erfgoed.

Meer weten?

  • In de Kluitman Bibliografie vindt u meer dan 10.000 Kluitman-uitgaven in bezit van zestien Nederlandse openbare kinderboekencollecties.
  • Op de Kluitman-website vindt u een korte schets van de geschiedenis van de uitgeverij.
  • Regionaal Archief Alkmaar bewaart het bedrijfsarchief van Kluitman en circa 1200 Kluitman-boeken.