Constantijn Huygens (dichter, staatsman)

De collectie: Een verzameling handschriften en brieven van en over dichter en staatsman Constantijn Huygens (1596-1687), met reisjournalen en andere stukken van enkele familieleden.
Omvang: Ca. 2400 brieven, 52 al dan niet gebundelde handschriften (gedichten, reisjournalen en biografieën).
Toegankelijkheid: De objecten zijn vindbaar in de KB-Catalogus. Ze worden ter inzage gegeven in de leeszaal Bijzondere Collecties.
Meer informatie: Ad Leerintveld 070-3140320.

Portret van Constantijn Huygens. Signatuur 759 C 17. 
Portret van Constantijn Huygens

Portret van Constantijn Huygens. [Aanvraagnummer: KW 759 C 17].

Tekening van Constantijn Huygens
Tekening van Constantijn Huygens

Tekening van Constantijn Huygens (1622) [Aanvraagnummer: KW KA 40a (1622. Fol. 1r)].

Collectieprofiel

De schriftelijke nalatenschap van Constantijn Huygens (1596-1687), Heer van Zuylichem, secretaris van twee prinsen van Oranje, dichter, musicus en verzamelaar, omvat persoonlijke documenten, literaire werken en brieven. Van de persoonlijke documenten van Constantijn de vader kunnen genoemd worden: De vita propria (autobiografie), Dagboek en Staet en administratie van alle mijne goederen en documenten over de huwelijken van zijn kinderen. Het complete literaire werk van Constantijn Huygens sr. is in verschillende handschriften (ontwerpen, kopij-handschriften) overgeleverd. De Nederlandstalige gedichten worden naar de titel van de gedrukte verzamelbundel Korenbloemen genoemd. Van belangrijke gedichten als de klucht Trijntje Cornelis en het beroemde gedicht over zijn buitenhuis Hofwijck bezit de KB meerdere handschriften.

Het merendeel van de correspondentie van Huygens wordt gevormd door ruim 1300 kopieën van brieven in het Frans.

Van Constantijn Jr. zijn verschillende documenten aanwezig: Latijnse gedichten, een journaal van een reis naar o.a. Frankrijk in 1649-1650 en dagboeken over periode 1673-1696. Ook van Christiaan en van Constantijns derde zoon, Lodewijk (1631-1699) zijn reisjournalen in de collectie te vinden.

Collectiegeschiedenis

De nalatenschap van Constantijn Huygens is grotendeels (d.w.z. behalve de manuscripten met muziek) in familiebezit gebleven. De verzameling werd uitgebreid met de archieven van Constantijn Huygens jr. (1628-1697), secretaris van stadhouder-koning Willem III, kunstkenner en tekenaar, en Christiaan Huygens (1629-1695), wis- en natuurkundige. Na de dood van de kinderloos gebleven laatste directe afstammelinge van Huygens, Susanna Louise Huygens (1714-1785), douarière Willem Baron van Wassenaer van Ruijven, werd de erfenis verdeeld onder achterneven en -nichten. In 1823 kwam een groot deel in veiling. Met steun van Koning Willem I werd de nalatenschap voor het rijk verworven en verdeeld over een aantal rijksinstellingen. De uitvoerige correspondentie die Christiaan had gevoerd met geleerden over de gehele wereld werd gevoegd bij diens wetenschappelijke nalatenschap bij de Leidse Universiteit. De meer literaire nalatenschappen van Constantijn sr. en jr. vielen toe aan de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW). In 1937 ontving de KB deze manuscripten en brieven in bruikleen.

Latere aanwinsten zijn onder andere verworven in 1955 (Dagboek en Staet en administratie van alle mijne goederen) en in 1970 en 1992 (documenten over de huwelijken van zijn kinderen).

Literatuur over Constantijn Huygens

  • Ad Leeerintveld, Constantijn Huygens. De collectie in de Koninklijke Bibliotheek. Amersfoort/Brugge, 2013.
  • D.J.H. Ter Horst, Catalogus van de handschriften der Koninklijke Nederlandsche Akademie van Wetenschappen, in bruikleen in de Koninklijke Bibliotheek. Den Haag, 1938, p. 22-31.
  • Constantijn Huygens, De gedichten. Naar zijn handschrift uitgegeven door J.A. Worp. Groningen, 1892-1899. [Digitale versie op DBNL.]
  • Constantijn Huygens, Nederlandse gedichten 1614-1625. Historisch-kritische uitgave. (Editie Ad Leerintveld). Den Haag, 2001.
  • Constantijn Huygens, Latijnse gedichten 1697-1620. (Editie en vertaling Tineke L. ter Meer). Den Haag, 2004.
  • De briefwisseling van Constantijn Huygens 1608-1687. Uitgegeven door J.A. Worp. Den Haag, 1911-1917. [Digitale versie op Huygens/KNAW].
  • Huygens herdacht. Catalogus bij de tentoonstelling in de Koninklijke Bibliotheek ter gelegenheid van de 300ste sterfdag van Constantijn Huygens. Red. A. Eyffinger. Den Haag, 1987.

Literatuur over de kinderen van Constantijn Huygens

  • Journaal van Constantijn Huygens, den zoon, van 21 October 1688 tot 2 September 1696, in: Werken van het Historisch Genootschap, gevestigd te Utrecht (1876-1888) [Online op DBNL: deel 1, deel 2, deel 3].
  • Journaal van Constantijn Huygens, den zoon, gedurende de veldtochten der jaren 1673, 1675, 1676, 1677 en 1678, in: Werken van het Historisch Genootschap, gevestigd te Utrecht (1881). [Online op DBNL.]
  • A.G.H. Bachrach, The English Journal 1651-1652. Leiden, 1982 (reisjournaal van Lodewijk Huygens).
  • Lodewijck Huygens' Spaans journaal: reis naar het hof van de koning van Spanje, 1660-1661. (Editie Maurits Ebben). Zutphen, 2005.

Zie ook: