H.F. Tollens Cz. (dichter)

De collectie: Dichtwerken van H.F. Tollens Cz., inclusief handschriften, proeven en brieven.
Omvang: Ca. 1 meter materiaal.
Toegankelijkheid: De titels zijn uitgebreid beschreven in de KB-Catalogus.
Meer informatie: Jeroen Vandommele 070-3140320.

De tijdens zijn leven hemelhoog geprezen en in latere jaren diep verguisde dichter H.F. Tollens Cz. (1780-1856) was de kampioen van de zogenaamde huiselijke poëzie. Een karakteristiek voorbeeld daarvan is het beroemde gedicht 'Op den eersten tand van mijn jongstgeboren zoontje': 'Triomf, triomf! hef aan, mijn luit, want moeder zegt: de tand is uit!'.

Hendrik Caspari, Portret van H.F. Tollens Cz.
Hendrik Caspari, Portret van H.F. Tollens Cz.

Hendrik Caspari, ontwerptekening voor de portretgravure van H.F. Tollens Cz. in de derde druk van de Gedichten (1817): penseel in grijs, 11,3x8,4 cm. (1816). [Aanvraagnummer: KW 70 F 66].

Handschrift van H.F. Tollens, gedicht 'Zomerliedje' [Aanvraagnummer: KW 70 F 54]
Handschrift van H.F. Tollens, gedicht 'Zomerliedje'

Handschrift van H.F. Tollens, gedicht 'Zomerliedje' [Aanvraagnummer: KW 70 F 54]

Collectieprofiel

Deze collectie is de belangrijkste en meest complete van het werk van de dichter. De concentratie ligt op Tollens' gepubliceerde werken in vele edities, met handschriften en brieven, met drukproeven en originele ontwerpen van frontispices en/of illustraties. Hieronder bevindt zich een door Bogaers samengesteld dossier rond het oorspronkelijk als prijsvraaginzending geschreven gedicht De overwintering der Hollanders op Nova Zembla. Dit dossier bevat het oorspronkelijke manuscript, de inzending van een concurrent, de jurybeoordeling en andere stukken, zoals een exemplaar van de tweede druk van Gerrit van der Veers Waerachtige Beschrijvinghe van drie seylagien (1599), waarop Tollens zijn gedicht had geïnspireerd. Persoonlijke papieren worden er niet in aangetroffen, maar wel bijvoorbeeld een proefblad dat Tollens aan het corrigeren was toen hij stierf.

Collectiegeschiedenis

In 1895 legateerde T.A. Klinkhamer de Tollenscollectie van zijn schoonvader Adriaan Bogaers aan de KB. Aanvullingen daarop werden datzelfde jaar geschonken door Tollens' kleindochter, F.A.G. Stoelman-Tollens: Tollens-stukken die nog in familiebezit waren.
De collectie is later aangevuld met 234 brieven van Tollens aan de uitgever Immerzeel (deel van de collectie Johannes Immerzeel, verworven in 1900) en in 1980 werd een kavel (rijm)brieven van de jonge Tollens aan dichter/uitgever P.J. Uylenbroek aangekocht.

Relatie met andere collecties

De kern van de Tollensverzameling werd samen met een deel van de collectie over Adriaan Bogaers in 1895 nagelaten aan de KB.
Persoonlijke bezittingen van Tollens worden bewaard in het voormalige woonhuis van de dichter, nu Museum Rijswijk: zijn schrijfkist en zilveren inktstel, verder zijn er portretten, handschriften en een overzicht van zijn dichtbundels.

Literatuur

  • Werken en handschriften van H. Tollens Cz. en Mr. A. Bogaers. 's-Gravenhage, 1896.
  • G.W. Huygens, Hendrik Tollens. De dichter van de burgerij. Rotterdam, 1972.