Jacob Jan Cremer (auteur)

De collectie: Een verzameling handschriften van romans van de negentiende-eeuwse schrijver Jacob Jan Cremer (1827-1880): kladhandschriften en definitieve versies, met afschriften van novellen die voor voordrachten werden gebruikt; ook bevat de collectie portretten en brieven.
Omvang: 107 stukken.
Toegankelijkheid: De titels zijn beschreven in de KB-Catalogus.
Meer informatie: Ad Leerintveld 070-3140320.

Cremer schreef over de idyllische Betuwe, maar ook over maatschappelijke problemen, zoals kinderarbeid. Zijn roman Fabriekskinderen (1863) heeft mede bijgedragen een het beroemde 'Kinderwetje van Van Houten' (1874).

J.J. Cremer
J.J. Cremer

J.J. Cremer

J.J. Cremer, illustraties in het handschrift van Portretten (1858)
J.J. Cremer, illustraties in het handschrift van Portretten (1858)

J.J. Cremer, illustraties in het handschrift van Portretten (1858). [Aanvraagnummer: KW 134 B 11 / 27]

Collectieprofiel

Jacob Jan Cremer (1827-1880) is vooral bekend gebleven door zijn idyllische, in het Betuws dialect geschreven, dorpsnovellen, zoals Het Pauwenveerke en Bruur Joapik, maar heeft daarnaast ook veel 'gewoon' literair werk op zijn naam staan. Hij was opgeleid als kunstenaar en betrokken bij de oprichting van het Tooneelverbond.

De collectie is interessant omdat er in een aantal gevallen naast definitieve versies ook kladversies bewaard zijn gebleven. Ook zijn er eigenhandige afschriften van novellen, die Cremer speciaal met het oog op de voordracht voor het publiek vervaardigde. Sommige manuscripten bevatten pentekeningen van Cremers hand, daarnaast zijn er enige brieven en wat andere documenten aanwezig.

Collectiegeschiedenis

Rond 1947 verwierf de antiquaar G.W. Gijsbers uit Arnhem in Velp bij particulieren een omvangrijke verzameling manuscripten van Jacob Jan Cremer (1827-1880). In het huis in Velp had tussen 1923 en 1943 een dochter van Cremer gewoond. De collectie werd na inventarisatie uitgeleend aan Hugo Sanders die in 1952 promoveerde op het werk van Cremer. Datzelfde jaar bood antiquariaat Gijsbers & Van Loon in catalogus 84 de collectie aan. Bibliothecaris L. Brummel van de KB kocht die aan en op 15 juli 1952 werd de aankoop ingeschreven.

Relatie met overige collecties

Het handschrift van Fabriekskinderen werd in 1982 geveild uit de collectie van verzamelaar H.W. Bosscha en werd in 1997 verworven door het Letterkundig Museum, waar zich ook enkele andere handschriften bevinden.

Literatuur

  • Hugo Sanders, Jacob Cremer. Haarlem, 1952 (Proefschrift Nijmegen)
  • G.W. Gijsbers, 'Antiquarische belevenissen', in: De boekenwereld, 11 (1994/1995), p. 214-220.
  • Henk Eijssens, 'Deze copy blijft het eigendom van den schrijver. 134 B 11, de collectie J.J. Cremer in de Koninklijke Bibliotheek', in: Schrift & signatuur. Case studies over moderne handschriften uit de Koninklijke Bibliotheek. Den Haag/Amsterdam, 2012, p. 277-295.