Willem Witsen (kunstenaar)

De collectie: Een omvangrijke verzameling brieven gericht aan de schilder, etser, fotograaf en publicist Willem Witsen (1860-1923).
Omvang: Ca. 1500 brieven, enkele handschriften.
Toegankelijkheid: De collectie is vindbaar via de KB Catalogus. De brieven worden ter inzage gegeven in de leeszaal Bijzondere Collecties. De gedigitaliseerde brieven zijn raadpleegbaar op de website van de Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren (DBNL).
Meer informatie: Jeroen Vandommele 070-3140320.

Isaac Israels, brief aan Willem Witsen (1892) (fragment). [Aanvraagnummer: KW 75 C 51 / mapje Israels. Nr. 5].
Isaac Israels, brief aan Willem Witsen (1892) (fragment)

Isaac Israels, brief aan Willem Witsen (1892) (fragment). [Aanvraagnummer: KW 75 C 51 / mapje Israels. Nr. 5].

Portret van Willem Witsen
Portret van Willem Witsen

Portret van Willem Witsen (uit: R. van der Wiel, Ewijkshoeve, tuin van tachtig (1988)

Collectieprofiel

De collectie van meer dan 1400 brieven aan Willem Witsen bevat brieven van de vele schrijvers en kunstenaars met wie Witsen omging, onder andere: Hein Boeken, Lodewijk van Deyssel, Willem Kloos, Jacobus van Looy en Jan Veth, terwijl men onder de kunstenaars namen als G.H. Breitner, A.J. Derkinderen, Isaac Israels en Willem Tholen tegenkomt. De kunstenaarsbrieven bevatten originele tekeningen. De collectie bevat ook bijna 100 brieven van Willem Witsen zelf, zodat men een goede indruk kan krijgen van Witsen als scribent. Daarnaast bevat de collectie enkele handschriften, waaronder dat van het gedicht 'In de nacht is een mensch aangetreden' van Herman Gorter.

De collectie brieven behoort tot de meest geraadpleegde van de KB. Dat is niet verwonderlijk, omdat Witsen binnen de 'bent van Tachtig' een centrale plaats innam. Heel wat coryfee├źn uit de letterkunde en beeldende kunst van die dagen passeren in de brieven de revue. Was aanvankelijk de nabij Zeist gelegen Ewijkshoeve de plek waar Witsen zijn vrienden onthaalde, later werd dat zijn gedeeltelijk nog in originele staat bewaarde atelier aan de Amsterdamse Oosterparkstraat, het Witsenhuis.

Collectiegeschiedenis

De collectie is in 1945 door het Witsenhuis te Amsterdam overgedragen aan de KB. In 1996 ontving de KB van een van Witsens kleinzoons 93 grotendeels door hem geschreven brieven.

Relatie met andere collecties

De collectie brieven aan Willem Witsen heeft veel dwarsverbanden met de verzameling Willem Kloos/De Nieuwe Gids/Jacques Perk.
Documenten van en over Willem Witsen bevinden zich ook in andere instellingen. Brieven, portretten en andere materialen uit de collecties van de KB, Bijzondere Collecties van de Universiteit van Amsterdam en het Witsenhuis in Amsterdam zijn te zien op Willem Witsen: Tachtiger in woord en beeld in het Geheugen van Nederland. De brieven van Willem Witsen zijn ook digitaal beschikbaar, getranscribeerd en full text doorzoekbaar via de website van het Huygens Instituut, als onderdeel van Brieven en correspondenten rond 1900.

Literatuur

  • R. van der Wiel, Ewijkshoeve, tuin van tachtig. Amsterdam, 1988.
  • Charles Vergeer, Toen werden schoot en boezem lekkernij. Erotiek van de Tachtigers. Amsterdam, 1990.
  • Kees Thomassen. 'Willem Witsen, kunstenaar 1860-1923', in: Verzamelaars en verzamelingen. Koninklijke Bibliotheek 1798-1998. Zwolle, 1998, p. 130-132.