Pamfletten (1486-1853)

De collectie: Een grote verzameling pamfletten: publicaties over actuele onderwerpen, gepubliceerd tussen 1486 en 1853.
Omvang: Ruim 30.000 uitgaven.
Toegankelijkheid: De pamfletten zijn aan te vragen via de KB-Catalogus. Nederlandse pamfletten tot 1801 zijn ook opgenomen in de STCN. Zij worden ter inzage geven in de leeszaal Bijzondere Collecties.
Meer informatie: Marieke van Delft- 070-3140329.

Pamfletten worden ook vlugschriften of 'blauwboekjes' genoemd. Ze bevatten actualiteiten over politiek, godsdienst en andere onderwerpen die in de belangstelling stonden. Pamfletten geven inzicht in wat de burger bezighield in voorgaande eeuwen.

Warhafftige vnd eigentliche beschreibung, von der Geburt, Leben vnd Sterben desz Printzen von Orangien (1584). [Aanvraagnummer: KW Pflt 696]
Warhafftige vnd eigentliche beschreibung, von der Geburt, Leben vnd Sterben desz Printzen von Orangien (1584)

Warhafftige vnd eigentliche beschreibung, von der Geburt, Leben vnd Sterben desz Printzen von Orangien (1584). [Aanvraagnummer: KW Pflt 696]

Ghy Patriotten t'hans, kijck uyt (1615). [Aanvraagnummer: KW Pflt  2178]
Ghy Patriotten t'hans, kijck uyt (1615)

Ghy Patriotten t'hans, kijck uyt (1615). [Aanvraagnummer: KW Pflt 2178]

Harmodius Friso, Het gestoorde naaypartydje van Willem de Vde (1786). [Aanvraagnummer: KW Pflt  21324a]
Harmodius Friso, Het gestoorde naaypartydje van Willem de Vde (1786)

Harmodius Friso, Het gestoorde naaypartydje van Willem de Vde (1786). [Aanvraagnummer: KW Pflt 21324a]

Collectieprofiel

Pamfletten zijn te vergelijken met hedendaagse artikelen in opinietijdschriften. Ze variëren van objectief historisch verslag tot eenzijdig-persoonlijke polemiek en van preek tot cursiefje. Onderwerpen zijn bijvoorbeeld: aardbevingen, belastingen, zeeslagen, lokale en internationale politieke gebeurtenissen, handel, geloofszaken en visserij. De collectie van de KB omvat meer dan 30.000 stuks.

Collectiegeschiedenis

De achttiende-eeuwse Haagse jurist Joan Duncan (1690-1753) bezat een verzameling van ca. 20.000 pamfletten, daterend van de zestiende eeuw tot aan zijn eigen tijd. Na zijn dood gaven de erfgenamen deze collectie als 'Bibliotheca Duncaniana' ten geschenke aan de stadhouder. In 1798 gingen de boekjes over in de Nationale Bibliotheek (de huidige KB). De collectie werd in de negentiende eeuw aangevuld met verzamelingen van onbekende herkomst. In 1879 werd een speciale ambtenaar aangesteld om het materiaal te catalogiseren: W.P.C. Knuttel. Hij voltooide dit werk in 1920. Sindsdien dragen KB-pamfletten het aanvraagnummer: KW Pflt met een zogeheten Knuttelnummer.

Extra toegangen tot de collectie

De pamfletten zijn beschreven in de gedrukte catalogus van Knuttel (Catalogus van de pamfletten-verzameling berustende in de Koninklijke Bibliotheek) en in de Nederlandse Bibliografie 1801-1832. De collectie is op microfiche beschikbaar in een aantal belangrijke bibliotheken in binnen- en buitenland. Bovendien is de collectie full-text beschikbaar voor KB-pashouders via de website Dutch Pamphlets Online. Tussen 1980 en 1998 is de volledige collectie pamfletten gepubliceerd op microfiche (Leiden, IDC publishers).

Literatuur

  • W.P.C. Knuttel, Catalogus van de pamfletten-verzameling berustende in de Koninklijke Bibliotheek. Herdruk, met handgeschreven verbeteringen, aanvullingen en varianten. Met een inleidend essay en een handleiding voor de gebruiker door H. van der Hoeven. Utrecht, 1978 (herdruk van de oorspronkelijke uitgave van 1889-1920).
  • Dutch pamphlets : ca. 1486-1648, 1649-1750, 1751-1853. Sect. 1: The collection in the Royal Library, The Hague. Zug, 1980-2000.
  • J.A. Gruys. 'De Bibliotheca Duncaniana', in: Verzamelaars en verzamelingen. Koninklijke Bibliotheek 1798-1998. Zwolle, 1998, p. 30-33.