Heraut van Nassau-Vianden krijgt digitaal monument
17 september 2017 Inge Angevaare Middeleeuwen

Zwijgend keken ze toe vanuit hun grafmonumenten: graaf Engelbrecht II van Nassau en zijn vader Jan IV, toen de KB afgelopen vrijdag 'hun' Wapenboek Nassau-Vianden (ca. 1490) aan de wereld presenteerde in de Grote Kerk in Breda.

Grote Kerk Breda
De grote kerk in Breda ontvangt het Wapenboek Nassau-Vianden
Grote Kerk Breda Symposium Wapenboek Nassau-Vianden
Symposium in de Grote Kerk in Breda
Wapen van Engelbrecht II in het Wapenboek Nassau-Vianden
Wapen van Engelbrecht II in het Wapenboek Nassau-Vianden

Er was geen mooiere ambiance denkbaar, natuurlijk. Hier staat het devote, middeleeuwse grafmonument voor Jan IV. Hier ligt Engelbrecht II wat minder devoot omringd door strijders en zijn volledige wapenrusting. Zij delen hun dynastieke afstamming, en die staat centraal in het Wapenboek Nassau-Vianden, ca. 1490 dat Engelbrechts heraut maakte. Al die wapens vind je ook terug op de grafmonumenten in de kerk.

Grafmonument voor Jan IV in Grote Kerk Breda
Het grafmonument voor Jan IV en Engelbrecht I in devote, middeleeuwse stijl
Grafmonument Engelbrecht II Grote Kerk Breda
Het grafmonument van Engelbrecht II en zijn vrouw - van latere datum en in een veel minder devote stijl.
Wapenboek Nassau-Vianden, ca. 1490
De heraut neemt zijn pet af voor het wapen van graaf Engelbrecht II.

Natuurlijk waren er toespraken. Harry Tummers ontleedde het grote grafmonument voor Jan IV en liet de vele restauraties de revue passeren. Die zijn nogal ingrijpend geweest, want het centrale Mariabeeld stond er waarschijnlijk oorspronkelijk niet.

Waarom dit beeld zoveel aandacht kreeg, bleek later toen KB-conservator Ed van der Vlist uit de doeken deed hoeveel overeenkomsten er zijn tussen het beeld en het Wapenboek. Dat kan bijna geen toeval zijn. Het Wapenboek is niet ‘protserig’ genoeg om een geschenk voor de graaf geweest te kunnen zijn, vertelde Ed. Dus misschien is het Wapenboek wel gebruikt als handleiding voor de beeldhouwers aan het monument.

Symposium Wapenboek van Nassau, Anne Korteweg
Anne Korteweg: 'Het is een wonder dat er na zo veel ellende nog 48 Nassauboeken over zijn in de KB.'
KB-conservator Ed van der Vlist
KB-conservator Ed van der Vlist is trots op de nieuwe aanwinst

Voormalig KB-collega Anne Korteweg vertelde over de wederwaardigheden van de Nassaubibliotheek. Zij maakt daar al een aantal jaren studie van. Het werd een verhaal van oorlogen, diefstal en rooftochten. 'Het is een wonder', concludeerde ze, 'dat er in Den Haag nog 48 boeken uit die collectie over zijn.'

Het laatste woord was aan KB-conservator Ed van der Vlist. Die heeft zich inmiddels verdiept in de heraldische aspecten van het wapenboek. Het boekje zit in een slappe perkamenten kaft, en daarmee is het niet echt een pronkstuk, gaf hij toe. Maar historisch zit er veel waarde in.

En waar de graven stenen monumenten bouwden om herinnerd te worden, krijgt de heraut die het boekje maakte nu een eigen virtueel monument: zíjn beeltenis staat in het gedigitaliseerde Wapenboek Nassau-Vianden; zijn portret sierde het programmaboekje en de petitfourtjes. Je vraagt je af welke eer groter is.

Heraut in petitfour
Heraut in petitfour
Symposium Wapenboek Nassau-Vianden Grote Kerk Breda
Ed van der Vlist presenteert het Wapenboek Nassau-Vianden
Symposium Wapenboek Nassau Vianden
Aan de voorzitter van de Grote Kerk, dr. Rinus Boidin, de eer om de website van het Wapenboek te lanceren

De eerste vraag uit het publiek na de presentatie was een zeer Hollandse: hoeveel het handschrift de KB gekost had. 'Het is niet in waarde uit te drukken,' antwoordde Ed van der Vlist diplomatiek. De aanschaf kwam tot stand met de steun van de Vereniging Vrienden van de KB, van de Mondriaan Stichting en van het Prins Bernhard Cultuurfonds.

Bekijk het digitale topstuk

Inleiding en digitale presentatie van het Wapenboek Nassau-Vianden, ca. 1490

Reacties

Boeiend symposium. Fantastische ambiance.
En dat allemaal mogelijk gemaakt door de inzet van de Stichting Breda Nassaustad

... zijdelings kennis gemaakt met de Nassau-geschiedenis toen wij dinsdag (19-09-2017) vol verwondering en bewondering de Grote Kerk bezochten, Breda Nassaustad ontdekten en best veel bijleerden tijdens ons Breda-dagje, ook in het Stedelijk Museum ...

Reageer op deze blog

Plain text

  • Geen HTML toegestaan.
  • Adressen van webpagina's en e-mailadressen worden automatisch naar links omgezet.
  • Regels en paragrafen worden automatisch gesplitst.
Bij het indienen van dit fomulier gaat u akkoord met het privacybeleid van Mollom.