De gedichten des Vaderlands van Tsead Bruinja

De zesde Dichter des Vaderlands, Tsead Bruinja, schrijft op gezette tijden een Gedicht des Vaderlands voor NRC Handelsblad, te beginnen met een gedicht op 17 januari 2019 ter gelegenheid van zijn benoeming. Met toestemming van de auteur zijn de gedichten ook op de KB-website Nederlandse Poëzie te lezen.

© Tsead Bruinja

Vuurvogel

(Bij de dood van Prinses Christina, 16 augustus 2019)

er is een kind gestorven
van wie de ouders een radio
naast haar box lieten neerzetten
daar werd ze rustig van

er is een oma gestorven
die liedjes bewaarde voor haar kleinkinderen
gewoon in haar telefoon

er is een tante gestorven
die als jonge vrouw hartstochtelijk liefhad
en daar geen toestemming
voor wilde vragen

er is een juf gestorven
die jonge amerikanen
leerde dansen en zingen

wie tijdens een pirouette niet duizelig wil worden kijkt zo lang mogelijk
naar één plek

er is een zwaluwkuiken
vanochtend met lichte botten
een toevallig nest uitgevlogen

hoe dicht ze bij de muziek is geweest
en welk geluk ze zichzelf heeft weten
toe te kwinkeleren

gaat binnenkort in vlammen op

Een uitroepteken kun je niet doorgeven

(Bij de uitreiking van de Zilveren Anjer, 28 mei 2019)

laten we onmogelijk uit het woordenboek verwijderen
en vervangen door nog niet mogelijk gemaakt
nog niet aan de juiste persoon gevraagd
nog door te weinig mensen aan gedacht
nog een paar schouders erbij
dan kan het

laten we onmogelijk vervangen
door nog net niet of haast
het is een kwestie van tijd
en tijd kun je iemand geven

wij zijn er bijna

laten we stoppen met het hebben over werken
en het in plaats daarvan hebben over leren
dat het zwaar was wil ik geloven
ik zie de groeven in je gezicht
de slijtplekken in je kleren

maar vertel mij liever waar je achter bent gekomen
hoe het veranderd heeft wat je nu doet en zegt
en laten we dat opschrijven
zodat iemand anders
het later kan weerleggen
of uit mag diepen

de amerikaanse schrijver jack kerouac zei
voordat hij van idealist en spiritueel dichter
een verbitterde alcoholist werd
dat lopen over water
niet in een dag is gebouwd

ik zeg dat het een wonder is
hoe wij samenleven en de verbinding
niet laten verbreken

dit is een gedicht voor wie met mij
het onmogelijke uit ons woordenboek wil weren
en voor wie daaraan wil blijven werken

zodat een ander kan leren

Republiek leidt wereld royaal om tuin

(Bij de opening van de tentoonstelling 'Vensters' in het Scheepvaartmuseum, 10 mei 2019

wat wij hebben meegenomen
heeft ons gevormd

land dat we in kaart brachten
werd handel die we in kaart brachten
werd volk dat we ons aanschaften

je kunt je personeel overal vandaan halen
dachten wij

je kunt mensen aan je binden door hen te
laten geloven dat het allemaal niet in jullie
handen ligt geluk komt van boven rijkdom
moet aan de top verzameld voordat het naar
beneden sijpelt oorlog kun je voor je laten
voeren door vreemdelingen en bedrijven
zodat je zelf als bedelaar door het leven kunt
blijven gaan

en als barmhartige samaritaan
spring je op de bres
waan je je daden groot

maar wie op de pof leeft
van een gesust geweten
leeft in geleende tijd

en wie wacht op de beloning na de eindtijd
is met zijn lekke pronkjacht verwikkeld
in een spiegelgevecht

lood om oud vlees

er is personeel dat een aandeel eist
en dat je van de kaart zal brengen

wat heb je hun gevaarlijke dingen geleerd
met je kralen wapens en schelpen

door wat je hebt meegenomen
ben je gevormd maar niet af

de zee splijt vanzelf een tweede keer
nog even

dan ben je zelf de trofee

zijn we er klaar voor

(Bij de aanslag in Utrecht op maandag 18 maart 2019, in NRC Handelsblad, 20 maart 2019)

je kunt er geen kelder voor vullen met blikvoer
het is geen wat als ze komen want ze zijn er al
en ze zijn onder ons

erger nog we zijn het zelf
en het is de lelijkste kant van onszelf
die van innerlijke strijd een openbaar
strijdtoneel wil maken

alsof de verlossing buiten ons ligt
en een hand om de keel van de vijand
of je pik diep in de onwillige schoot van een ander
opluchting biedt

maar die vijand heeft familie
en die familie heeft internet

en overal weten ze jou te vinden
en anders je familie wel

of je voor gek verklaard wordt
of niet

ze starten de haat opnieuw op
hij mag nog een keertje

na dit rondje houdt hij ermee op
echt beloofd

in het abattoir spuiten ze niet langer
de wanden schoon

Dartel als een vlinder steek als een bij

(bij de Klimaatmars in Amsterdam, in NRC Handelsblad, 9-10 maart 2019)

ik wilde dit gedicht strijdbaar beginnen vanuit mijn linkse bubblicious bubbel
de meute ontkenners angsthazen en jaknikkers een beetje jennen
en de bevlogen spijbelaars verder opjutten met

jullie zouden niet thuis moeten blijven zitten terwijl wij marcheren
jullie zouden niet braaf petities moeten delen en algoritmes voeden
jullie zouden niet dat mobieltje moeten oppakken om toe te kijken
hoe anderen op twitter of instagram zich inzetten voor jullie toekomst
over zes jaar vreet het hele internet een vijfde van alle stroom
de rest gaat op aan diepvriezers waar meelwormen en zeewier
koud gehouden worden om later door een 3d-printer
als bloedrode steak op je bord te worden gedropt
het komt allemaal goed

ik wilde dit gedicht beginnen met de woorden van een jonge marcheerder
die als salescoach trots leiding geeft aan een team van donateurwervers
hij zegt dat mensen emotionele wezens zijn en dat de neef van freud
dit principe al krachtig heeft ingezet in de jaren twintig
hij maakte roken sexy voor vrouwen en stond aan de wieg van de reclame
van hem leerden we verlangen naar spullen die we niet nodig hebben
bussen vol pakketjes maken nu onze stoepen onveilig
dat is goed tegen de werkloosheid
goed voor de koopkracht

ik wilde dit gedicht strijdbaar beginnen
nadat ik naar gil scott-heron had geluisterd
de rapper die in 1970 riep dat de revolutie niet op tv ging komen
ik kwam niet veel verder dan

de democratie is niet van het scherm maar van de straat
de democratie heeft geen zendtijd nodig op een barkruk bij de wereld draait door
de democratie heeft jouw stem en voeten nodig
bemoei je ermee voorbij het stemhokje
dram onverschrokken voort

want elke politicus heeft een mailadres
en laat je geen plaatjes zien
van patrijs zomertortel wulp of watersnip
hij laat je zijn tanden zien (of zijn vuisten)
als een gorilla dat doet bedoelt hij het niet slecht
wees een oorkruiper dartel als een vlinder
rond je tegenstander steek als een bij

ik wilde dit gedicht afsluiten met het einde der tijden
kun je niet liken op facebook
maar ik wil jullie de advertenties niet ontzeggen
ik wil jullie iets vragen

geef je kinderen een wereld waarin ze kinderen durven te krijgen
geef hun zorgen aandacht
geef hun tijd

voor volk en moederland

(bij zijn benoeming tot Dichter des Vaderlands, NRC Handelsblad, 17 januari 2019)

nederland je gaf mij een dubbele tong
en vruchtbare grond waar ik tuintegels overheen leg
ik zwoer dat ik de hark en spade in de schuur zou laten
maar nu zie ik overal onkruid
straks moet ik nog ondergronds
om het met wortel en tak uit te roeien

nederland ik ben niet tegen je gepolder bestand
je heupen zouden alles kunnen oplossen
maar ze zitten op slot

nederland so what als de grond verzakt onder onze voeten
ik balanceer al jaren tussen hier en de overkant
en zie ze daar niet veel anders doen
er is ruimte op de dansvloer
en er zijn manden van beschaving
waar we samen doorheen kunnen vallen

liefste bankiereklier mijn o vosselijn pass me die kruiwagen aub
er is een schuldberg die we moeten voeden
ik spuug in mijn handen en duw hem
in het zweet jouws aanschijns een mestvaalt op
en bedel gedwee om een hypotheek

nederland je gaf ons en de wereld waterwerken
baggeraars bruggen en bordeeleigenaren die bonnetjes schrijven
waarop ze hun onderneming een brasserie noemen
je bent mijn brea bûter en griene tsiis
my favourite slippery motherfucker ben je
en dat pakken ze ons nooit meer af

nederland ik ga van je vaderland een moederland maken
op de operatietafel met jou en je grote paddenstoel

het mes erin      we gaan ruimte maken

ik zeg katsjing tegen je kassa nederland
samen laten wij ons de nagelkaas mooi niet van het brood eten
ik ga je een grote dienst bewijzen door te slapen met een ander
misschien moet leeuwarden je hoofdstad blijven en ga ik vlaanderen bezetten
dat vuurtje tussen ons gaat anders in een klap uit

nederland sluit je bordelen en maak je liefde gratis
pleur een paar bruggen over die middellandse zee en breid je helpdesk uit
ik wil de mensen wel te woord staan

nederland waarom kijk je zo sip
als ik je achterlijke zelfbeeld niet omarm
niemand wil een misogyne homofobe racist genoemd worden
waarom wil jij dat dan zo graag zijn?

nederland ik wil nooit je ex zijn
misschien word ik ooit je bruid