Dode dieren

6 février, 2020 Rens Top Boekkunst en geïllustreerde boeken

In de afgelopen periode heeft de Koninklijke Bibliotheek op diverse manieren aandacht besteed aan het dier. Conservatoren zorgden voor fraaie afbeeldingen in de KB agenda voor 2020 en presenteerden kunstenaarsboeken met dieren als thema. Schrijvers spraken over politieke dieren en het dier in de poëzie kreeg een plaats. Eind januari werd het thema afgesloten. Het is, kortom, hoog tijd voor het dode dier.

Al snel werd ook de huid van runderen, en dan vooral van het kalf, een veel gebruikt bekledingsmateriaal. Het bruine leer werd versierd met stempels en later ook met gebruik van bladgoud.

Band van kalfsleer met blindstempeling. Aanvraagnummer: KW 131 A  9
Band van kalfsleer met blindstempeling. Aanvraagnummer: KW 131 A 9
Band van kalfsleer met goudstempeling. Aanvraagnummer: KW 73 J 2
Band van kalfsleer met goudstempeling. Aanvraagnummer: KW 73 J 2

In de vijftiende en zestiende eeuw werd er in Duitsland en omliggende gebieden hoofdzakelijk in varkensleer gebonden, robuuste witleer met een kenmerkende, vaak nog zichtbare haarinplant van drie bijeen staande puntjes. De banden werden versierd met rol- en plaatstempels, meestal zonder gebruik van bladgoud. Ook schapenleer werd gebruikt door boekbinders. Dat leer is echter matig van kwaliteit: de opperhuid laat snel los en het verven geeft problemen.

Band van varkensleer met blindstempeling. Aanvraagnummer: KW 145 B 9
Band van varkensleer met blindstempeling. Aanvraagnummer: KW 145 B 9
Banden van schapenleer
Banden van schapenleer

Vanuit de Islamitische wereld werd ‘marokijnleer’ geïntroduceerd. De bijzonder fijne huid van geiten (oorspronkelijk uit Marokko) bleek sterker dan andere leersoorten en het liet zich makkelijker verven. Ook moderne binders maken nog graag gebruik van dit materiaal.

Band van zwart marokijn met goudstempeling. Aanvraagnummer: KW 74 G 39
Band van zwart marokijn met goudstempeling. Aanvraagnummer: KW 74 G 39
Band van diverse kleuren marokijn. Aanvraagnummer: KW 1771 A 10
Band van diverse kleuren marokijn. Aanvraagnummer: KW 1771 A 10
Band van geverfd marokijn. Aanvraagnummer: KW 343 H 15-17
Band van geverfd marokijn. Aanvraagnummer: KW 343 H 15-17

In het nietsontziende streven naar exclusiviteit en luxe bleken ook minder voor de hand liggende diersoorten bruikbaar voor boekbanden. De huid van paarden en ezels wordt ingenieus geprepareerd tot een leersoort die tijdenlang ten onrechte haaienleer werd genoemd. Een echte haai werd in 1984 verwerkt door Germaine de Coster en ook de rog ontsnapte niet aan de artistieke dadendrang.

Band van 'haaienleer'. Aanvraagnummer: KW 1769 G 15
Band van 'haaienleer'. Aanvraagnummer: KW 1769 G 15
Band van haaienleer. Aanvraagnummer: KW 1770 C 10
Band van haaienleer. Aanvraagnummer: KW 1770 C 10
Band met ingelegd roggenleer. Aanvraagnummer: KW 1783 E 2
Band met ingelegd roggenleer. Aanvraagnummer: KW 1783 E 2

Met exoten als schildpadden, hagedissen en slangen bleken boekbinders zeer opmerkelijke stukken te kunnen maken. Tenslotte gebruikten ze ook delen van botten en tanden (ivoor), maar hoofdzakelijk als decoratieve elementen.

Band van schildpad. Aanvraagnummer: KW 345 G 7
Band van schildpad. Aanvraagnummer: KW 345 G 7
Band van reptielenleer. Aanvraagnumme: KW 1770 C 18
Band van reptielenleer. Aanvraagnumme: KW 1770 C 18
Band van bot/tand. Aanvraagnummer: KW 1769 B 112
Band van bot/tand. Aanvraagnummer: KW 1769 B 112

Moderne binders maken inmiddels veel gebruik van ‘moderne materialen’ als kunststoffen en composieten, maar het tijdperk van het vegetarisch boekbinden laat nog op zich wachten.

Ajouter un commentaire

Plain text

  • Aucune balise HTML autorisée.
  • Les adresses de pages web et de courriels sont transformées en liens automatiquement.
  • Les lignes et les paragraphes vont à la ligne automatiquement.
CAPTCHA
Cette question vous permet de vérifier si vous êtes un visiteur humain et d'éviter les soumissions automatisées de spam.

Lees meer blogs over dit thema: