Succesvol Congres ‘De bibliotheek in 2025’

Op 26 april organiseerde de KB de conferentie ‘De bibliotheek in 2025’. Ongeveer 100 mensen uit de bibliotheeksector (UB, OB en KB) en omringende sectoren (OCW, uitgeverijen, boekenvak, erfgoed) kwamen bijeen om over de toekomst van de bibliotheek te praten. Is er in 2025 nog zoiets als een bibliotheek? En zo ja, hoe ziet die bibliotheek er dan uit? Welke maatschappelijke functies vervult die bibliotheek? En voor wie? Het doel van de bijeenkomst was een dialoog op gang te brengen binnen de sector. Want als je een beeld hebt van de bibliotheek in 2025, dan kun je vanuit de toekomst terugredeneren naar het heden, en daar vragen bij stellen. Zijn er onderwerpen waar de bibliotheeksector nu al over na moet denken, of nu al actie voor moet ondernemen? Of zijn er juist kwesties waar bibliotheken nu niet meer in moeten investeren, met de bibliotheek van 2025 in het vizier?

Verwachtingen voor de toekomst

In de ochtend schetsten twee key-note sprekers een beeld van de bibliotheek in 2025. Marietje Schaake, europarlementariër voor D66, sprak de zaal toe via een videoboodschap. Zij is ervan overtuigd dat er in 2025 bibliotheken nog steeds een belangrijke rol spelen: als betrouwbare gids in de enorme hoeveelheid informatie, en als ‘hub’ voor open data. Bibliotheekgebouwen zullen ook in 2025 een plek zijn van rust en inspiratie voor mensen met allerlei verschillende achtergronden. Valentine van der Lande, oprichtster van tenpages.com, gaf haar visie op de toekomst van het boek, de schrijver en de uitgever. Zij moedigde de bibliotheken aan om in gesprek te gaan met de jongeren van nu: hoe gaan zij om met informatie, en wat zijn hun verwachtingen voor de toekomst?

Vier toekomstscenario's

Tijdens het middagprogramma gingen de deelnemers zelf aan de slag. Maar een concreet beeld van ‘de bibliotheek in 2025’ oproepen, vraagt veel van ieders voorstellingsvermogen. Daarom waren er voorafgaand aan het congres vier mogelijke toekomstscenario´s ontwikkeld samen met Atos Consulting. Ieder scenario geeft een kijkje in een mogelijke maatschappij van de toekomst. Aan de deelnemers de taak om in kleinere groepjes te beschrijven hoe de bibliotheek eruit zou zien in elk van deze vier scenario´s:

(1) Meegroeimaatschappij: geen schokkende veranderingen. We groeien langzaam mee met alle nieuwe technologische ontwikkelingen en het toenemende informatieaanbod
(2) Maatwerkmaatschappij: alle informatie komt op maat naar ons toe; tekst blijft de belangrijkste vorm voor informatieoverdracht
(3) Multiconnected maatschappij: we leven allemaal in onze eigen informatiewereld. De techniek is versmolten met het individu. Tekst is niet langer het dominante formaat voor informatieoverdracht maar ook beeld en geluid.
(4) Multichannel maatschappij: we ervaren en nemen informatie op via alle zintuigen. Verspreiding van informatie gaat via verschillende kanalen en richt zich op grote groepen mensen, en niet op het individu.

Strategische agenda

Aan het eind van de middag werden de uitkomsten uit de deelsessies plenair besproken onder leiding van dagvoorzitter Ruben Maes. Het resultaat is een lijst van gemeenschappelijke onderwerpen (strategische agenda), waar de sector mee aan de slag gaat. Voorbeelden zijn: (1) het ontwikkelen van een gedeelde visie op de rol van bibliotheken in de samenleving in 2025. Deze visie zou in eerste instantie niet door technologische ontwikkelingen moeten worden ingegeven, maar vanuit de vraag: wat vraagt de maatschappij in 2025 van ons, en waar kunnen wij meerwaarde bieden? (2) ontwikkeling van een duidelijk beeld van de doelgroepen en de markt. De grens tussen consument en producent is nu al aan het vervagen. In deze context werd de term ‘prosumer’ genoemd: consument en producent van informatie tegelijk. Goed als bibliotheken op deze ontwikkelingen anticiperen, en een duidelijk beeld ontwikkelen van de doelgroepen en de markt die ze willen bedienen.

De eerste vrijwilligers voor het vervolgtraject hebben zich al gemeld, dus deze dag krijgt zeker nog een vervolg!

[ Videokeynote Marietje Schaake: deel 1, deel 2, deel 3]
[ Presentatie Han van der Zee, Atos Consulting]