Goed nieuws voor erfgoedinstellingen

Minister kondigt invoering collectieve licenties aan

15 oktober 2015 - Minister Bussemaker heeft de Tweede Kamer laten weten dat het kabinet ‘Extended Collective Licensing’ (ECL) in de Nederlandse wetgeving zal invoeren. ECL maakt het voor erfgoedinstellingen mogelijk om overeenkomsten met collectieve beheersorganisaties af te sluiten voor bijvoorbeeld grootschalige digitalisering. Een enorme tijdwinst voor bibliotheken en andere erfgoedinstellingen, aangezien ze niet meer op zoek hoeven te gaan naar rechthebbenden op publicaties die niet meer in de handel zijn (‘out-of-commerce’). Zie hier de brief van de minister. De minister kondigt aan dat in 2016 een ECL-wetsvoorstel zal worden voorbereid.

Zoeken naar rechthebbenden tijdrovend

Als bibliotheken (zoals de KB) op grote schaal werken willen digitaliseren waarop nog auteursrecht rust, moeten ze iedere rechthebbende van een werk opsporen en apart om toestemming vragen. Als het om honderden of zelfs duizenden titels gaat, is dat een tijdrovende klus. Denk aan de grootschalige digitalisering van de KB van ‘out-of-commerce’ kranten, boeken en tijdschriften, dus die niet meer in de handel zijn. Vooral bij zogenoemde ‘verweesde werken’, die zo oud zijn dat het niet meer duidelijk is wie de rechthebbenden zijn, kost het veel inspanning – en dus publiek geld – om dit uit te zoeken.

Collectief licentiemodel

De KB heeft zich al in 2011 uitgesproken voor een collectief licentiemodel en zich hiervoor ingezet. Samen met musea, archieven en andere erfgoedinstellingen stuurde de KB in 2013 een brief hierover naar de ministers van OCW en van V&J. Dat het er nu van gaat komen, is prachtig nieuws. ECL maakt de problematiek van het auteursrecht veel beter hanteerbaar voor bibliotheken, musea en archieven. ECL maakt contracten mogelijk met collectieve beheersorganisaties zoals Lira en Pictoright, waarbij deze een rechtsgeldige overeenkomst kunnen sluiten voor zowel makers die bij hen zijn aangesloten als voor makers die dat niet zijn.

Billijke vergoeding voor makers

Zo zullen makers – bijvoorbeeld auteurs en illustratoren of fotografen – een billijke licentievergoeding ontvangen, terwijl bibliotheken geen tijdverslindende zoektochten hoeven uit te voeren. Makers die hun werk niet online willen zien, krijgen een opt-out-mogelijkheid. Door ECL in wetgeving op te nemen, volgt Nederland het voorbeeld van landen als Denemarken, Noorwegen en Zweden.