'Jeugdige overmoed'. Els Stronks over denkbeelden over jongeren in digitale teksten

Den Haag, 15 januari 2015 - Woensdag 14 januari presenteerde historisch letterkundige Els Stronks haar onderzoeksresultaten naar denkbeelden over jongeren in Nederlandse teksten (1500-1800). Voor dit onderzoek ontwikkelde Stronks samen met de KB de DBNL ngram-viewer. Hiermee kan men in alle door de DBNL gedigitaliseerde teksten zoeken naar het voorkomen van bepaalde woorden, die in een grafiek worden weergegeven. De ngram-viewer is nu ook voor andere onderzoekers beschikbaar.

Jeugdige overmoed

Met digitale middelen onderzocht Els Stronks dit najaar welke denkbeelden er in historische Nederlandse teksten over de jeugd leefden. Digitale tools en gedigitaliseerde bestanden bieden de kans naar veel teksten te kijken, en ongeziene patronen te ontwaren. Kun je zo zicht krijgen op teksten waarin met veel bewondering (en soms zelfs jaloezie) over de jeugd werd geschreven? Kun je digitaal tonen hoe men aankeek tegen het elan dat jongeren in bijvoorbeeld hun jeugdige overmoed ook verbeeldden? En wat leert die blik op de historische strijd tussen denkbeelden ons over de manier waarop media nu onze denkbeelden over de jeugd bepalen?
Bekijk de pdf van de lezing ‘Jeugdige overmoed. Digitaal duiden van denkbeelden over jongeren’

Ngram-viewer

Voor de analyse van zulke grote hoeveelheden teksten ontwikkelde Stronks samen met de KB en DBNL (Digitale Bibliotheek voor de Nederlandse Letteren) een ngram-viewer, die het gebruik van een bepaald woord in een grafiek visualiseert. Bekijk de animatie hierover: https://www.youtube.com/watch?v=XpMqypF46RY
De ngram-viewer is nu ook voor andere onderzoekers beschikbaar via http://www.kbresearch.nl/dbnl/ngram-viewer/ en op http://www.dbnl.org

De Nederlandse jeugd

Al voordat de literatuur voor kinderen opkwam in de 18e eeuw, beschikte de Nederlandse samenleving over een enorme hoeveelheid teksten, speciaal geschreven voor en door jongeren. Dit waren vooral liedboeken. Els Stronks heeft het over een ‘contingent’ aan teksten speciaal voor de jeugd. Zij vraagt zich af, of die grote hoeveelheid teksten invloed heeft gehad op de mondigheid van de Nederlandse jeugd, waarover sommige buitenlanders zich verbaasden. Het wachten is op nog grotere tekstcorpora en verbeterde onderzoeksinstrumenten. Niet alleen om antwoord op dit soort vragen te geven, maar ook om te onderzoeken of die verbazing niet op beeldvorming in wetenschappelijke studies berust.

Els Stronks

Prof.dr. Els Stronks (1965) is profielhoogleraar Vroegmoderne Nederlandse Letterkunde aan de Universiteit Utrecht (UU). Haar onderwijs en onderzoek concentreert zich op multimediale literatuur (woord, beeld, muziek) uit de Nederlandse Gouden Eeuw, op de internationale inbedding van die literatuur en op digitale ontwikkelingen in het vakgebied. Ze is bestuurslid van de Internationale Vereniging voor Neerlandistiek en van CLARIN-NL, en lid van de Adviescommissie Geschiedenis en Letteren van het Prins Bernhard Cultuurfonds.

Digital Humanities fellowship

Het KB-fellowship is ingesteld in samenwerking met het NIAS (Netherlands Institute for Advanced Study) en brengt de mogelijkheden onder de aandacht die de – digitale – collecties van de KB bieden voor onderzoek. Els Stronks was, na taalkundige Marc van Oostendorp, de tweede fellow Digital Humanities. Eerdere fellows, onder wie Emmanuel Le Roy Ladurie, Robert Darnton, Jonathan Israel en Lisa Jardine, bestudeerden de papieren collecties.

Links