Middelnederlands ‘Haags’ handschrift weer thuis

KB verwerft vijftiende-eeuws getijdenboek met steun Vriendenvereniging

Den Haag, 22 mei 2015 - Eind vorig jaar heeft de Koninklijke Bibliotheek een zeldzaam middeleeuws handschrift uit de omgeving van Den Haag kunnen kopen. Het gaat om een ruim vijfhonderd jaar geleden geschreven getijdenboek dat ooit eigendom is geweest van een vooraanstaande Haagse burger.

Getijdenboeken

Getijdenboeken waren aan het eind van de vijftiende eeuw zeer populair, ze worden wel de ‘bestsellers’ van de middeleeuwen genoemd. Een getijdenboek is gemaakt voor leken en bevat gebeden die zijn ingedeeld naar de kerkelijke getijden, zoals de lauden en de vespers. De boeken zijn vaak fraai versierd, waarmee de eigenaar liet zien dat hij zich iets bijzonders kon veroorloven. Het getijdenboek dat de KB nu in bezit heeft gekregen bevat grote initialen op een gouden ondergrond, met prachtig geschilderde randen.

Zuid-Hollandse versiering

In rood en blauw zijn mooie kleine beginletters (lombarden) in het handschrift aangebracht. De versiering is van een type dat werd gemaakt in Zuid-Holland in het laatste kwart van de vijftiende eeuw (1475-1500), vermoedelijk in Leiden. De geschilderde randen hebben fantasierijk gevormde bladen en bloemen in zachte kleuren, gelardeerd met gouden knopjes.

Haagse eigenaar

Een mooi versierd handschrift als dit werd op bestelling gemaakt. De opdrachtgever was waarschijnlijk de Haagse patriciër Corstiaen Pietersz. van der Beeck (ca. 1476-1553). ‘Kors’ van der Beeck is onder meer bekend als schepen, rentmeester van het Sint Nicolaasgasthuis en regent van het Sacramentsgasthuis in Den Haag. Hij woonde in de Spuistraat en bezat ook een huis aan het Noordeinde. Kortom, een aanzienlijke burger.

Aantekening kleinzoon

De dochters van Corstiaen, Margje en Jannetje, schonken het boek in 1579 aan hun neefje Corstiaen Pietersz., om de nagedachtenis aan de grootvader naar wie hij was vernoemd in ere te houden. De jonge Corstiaen schreef dit zelf in het boek: 'Mien moeige [= tante] Maergen Corsse dochter vander Beeck ende moeige Janneg[en] Corsse dochter vander Beeck hebbe mij dit boeck gegeven int jaer van 1579 om dat ick nae huer vader genomt vas dat ick soude houde in groeter vaerde [waarde, ere] dat mij bestevader vas Corstiaen Pieters vander Beeck.'

Handschrift weer ‘thuis’

In november 2014 kon de KB dit kostbare boek op een veiling in Londen aankopen, met steun van de Vereniging Vrienden. Tot 30 augustus a.s. is handschrift 79 K 37 te bewonderen in de Expositie Topstukken KB, van maandag tot en met zaterdag.