De mens achter staatsman Thorbecke: integer en liefhebbend

Zes brieven van Thorbecke online

7 april 2016 - De Koninklijke Bibliotheek (KB) heeft deze week zes originele brieven van de staatsman Johan Rudolf Thorbecke verworven via online veilinghuis Catawiki. Thorbecke schreef de brieven in mei 1848 aan Mr. Schelto Baron van Heemstra, een van de mannen met wie hij de herziening van de grondwet voorbereidde. De zes vormen een prachtige aanvulling op eerder door de KB verworven brieven, die nu voor iedereen te lezen zijn op de website van het Huygens ING.

De deze week aangeschafte brieven gaan over negatieve berichten in de pers over mr. L.C. Luzac, ook lid van de commissie voor de grondwetsherziening van 1848. Luzac vermoedde dat Thorbecke erachter zat, maar die weerlegt deze beschuldiging in een brief aan Luzac met een kopie aan Van Heemstra. Bovendien geeft hij Van Heemstra toestemming om deze brief te laten drukken. Na een emotionele spijtbetuiging van Luzac aan Thorbecke, wordt de brief niet gedrukt. Deze briefwisseling, die de integriteit van Thorbecke laat zien, was al bekend en uitgegeven.

Nieuwe familiebrieven

Vorig jaar verwierf de KB een aantal nog onbekende, persoonlijke brieven van Thorbecke aan zijn schoonmoeder, weduwe Solger. Hieruit blijkt dat hij een hartelijke verstandhouding onderhield met zijn schoonmoeder. De brieven zijn een aanvulling op brieven van zijn vrouw Adelheid en haar moeder. Ze geven een aardige kijk op het huiselijke leven van de Thorbeckes in Leiden. De brieven zijn nu op de website van het Huygens ING te lezen. Ze zijn getranscribeerd en van een korte toelichting voorzien door G.J. Hooykaas als aanvulling op de door hem bezorgde Briefwisseling van J.R. Thorbecke 1830-1872.

Brief van Thorbecke, [Leiden, 1846, niet ondertekend] aan zijn schoonmoeder, met adres

Brief van Thorbecke, [Leiden, 1846, niet ondertekend] aan zijn schoonmoeder, met adres. Aanvraagnummer: KW 1920 A 10

Thorbecke als staatsman

Johan Rudolf Thorbecke (1798-1872) wordt beschouwd als de grootste Nederlandse staatsman uit de negentiende eeuw. Zijn grondwet van 1848 vormt de basis voor onze parlementaire democratie.Thorbecke werd geboren in Zwolle, studeerde te Amsterdam en promoveerde in 1820 in Leiden. Na zijn promotie werd hij privaatdocent in Duitsland, waar hij in aanraking kwam met de Duitse filosofie. Later werd hij achtereenvolgens hoogleraar in Gent en in Leiden, was sinds 1844 lid van de Tweede Kamer en leidde drie keer een kabinet.
In Berlijn leerde hij de weduwe van hoogleraar Karl Wilhelm Ferdinand Solger (1780-1819) kennen die hem uitnodigde de werken van haar man te bestuderen. Daar raakte hij verliefd op de toen zestienjarige dochter Adelheid. Zij trouwden in 1836. Het paar kreeg vier zoons en twee dochters. Thobeckes huwelijk met Adelheid Solger was buitengewoon gelukkig, zoals blijkt uit de bewaard gebleven correspondentie tussen hen beiden en ook weer uit de brieven van Thorbecke aan mevrouw Solger.

Thorbecke als familieman

Fragment uit een brief van Thorbecke aan zijn schoonmoeder van november 1846:

Thorbecke herinnert zijn schoonmoeder eraan hoe zij hem 25 jaar eerder in Berlijn ontving met een aantal vrienden en schrijft dan: 'Und nun', zegt hij 'haben wir das Glück, die neue kleine reiche Welt, welche daraus hervorgegangen. Könnte man das Glück, das man tagtäglich erfährt, nur irgend in Worte fassen, es wäre der würdige Toast der Feyer.'

Brief van Thorbecke, [Leiden, 1846, niet ondertekend] aan zijn schoonmoeder, met adres

Brief van Thorbecke, [Leiden, 1846, niet ondertekend] aan zijn schoonmoeder, met adres. Aanvraagnummer: KW 1920 A 10

Meer informatie

  • De brieven zijn nu voor iedereen te lezen op de website van Huygens ING.
  • De originele brieven zijn voor onderzoekers in de KB te raadplegen, aanvraagnummer KW 1920 A 10.