1,9 Miljoen archiefstukken over slavernij en slavenhandel digitaal ontsloten

Op 23 april 2021 lanceerde demissionair minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap Ingrid van Engelshoven de themapagina nationaalarchief.nl/slavernijverleden. Bezoekers vinden op deze pagina een overzicht van archieven over het Nederlandse slavernijverleden. In totaal gaat het om meer dan 1,9 miljoen gedigitaliseerde archiefstukken. Het nieuw gedigitaliseerde materiaal bestaat uit de archieven van onder meer de West-Indische Compagnie, de Middelburgse Commercie Compagnie en de Sociëteit van Suriname en omvat documenten als scheepsjournalen, plantagelijsten en brieven. Veel van het materiaal is niet eerder onderzocht.

Lancering themapagina Nederlands slavernijverleden

Belang voor historisch onderzoek

Met de lancering van de themapagina wordt een wereld aan belangrijke bronnen over de Nederlandse slavernij- en plantagegeschiedenis digitaal ontsloten voor onderzoek. Historicus en schrijver Leo Balai is verheugd over de nieuwe onderzoekskansen die deze ontsluiting oplevert: “Metamorfoze is ontzettend belangrijk voor onderzoek. Het brengt je dicht bij de bron, zonder veel moeite. Je kan veel informatie vinden, lezen, ontdekken en zelf verder vertellen.”

Werelderfgoed

De collectie bestaat onder meer uit de archieven van de West-Indische Compagnie, het slavenhandelaarsbedrijf Middelburgse Commercie Compagnie, de Sociëteit van Berbice, de Sociëteit van Suriname, en het archief van het bestuur van de Nederlandse Bezittingen op de Kust van Guinea. Zelfs het archief dat in Guyana was achtergebleven is naar Nederland gebracht om te worden geconserveerd en gedigitaliseerd. De archieven van de West-Indische Compagnie en de Middelburgse Commercie Compagnie zijn door Unesco benoemd tot werelderfgoed, en bevinden zich vandaag de dag in respectievelijk het Nationaal Archief en het Zeeuws Archief.

Bijzondere bronnen

Het gedigitaliseerde archiefmateriaal omvat veel bijzondere bronnen, waaronder scheepsjournalen, ladingoverzichten, rekeningen, plantagelijsten en brieven afkomstig uit alle lagen van de samenleving, en eerder verloren gewaande archieven. Zo kwam tijdens dit project een deel van het archief van Fort Elmina aan de Nederlandse Goudkust boven water. Dit archief maakt deel uit van de beroemde Prize Papers, die door de Engelsen werden gekaapt en in Londen terechtkwamen. Het archiefmateriaal is vaak nog nauwelijks gebruikt en geeft een goed beeld van de slavenhandel en het dagelijks leven in de verschillende koloniën.

Kaart van de Goudkust in Guinea, 17e eeuw. (collectie Nationaal Archief)
Kaart van de Goudkust in Guinea, 17e eeuw. (collectie Nationaal Archief)
Het Kasteel D'Elmina, 18de eeuw. (collectie Nationaal Archief)
Het Kasteel D'Elmina, 18de eeuw. (collectie Nationaal Archief)
Lijst van goederen die werden verkocht of geruild voor tot slaafgemaakte Afrikanen in Angola, 1732.  Uit het archief van het Zeeuws Archief.
Lijst van goederen die werden verkocht of geruild voor tot slaafgemaakte Afrikanen in Angola, 1732. (collectie Zeeuws Archief)
Pagina uit een scheepsjournaal van de MCC. (collectie Zeeuws Archief)
Pagina uit een scheepsjournaal met in de kantlijn melding van overlijdens, van de MCC. (collectie Zeeuws Archief)