Per 30 oktober 2026 is de beeldbank geheugen.delpher.nl niet meer bereikbaar voor bezoekers, dat heeft de KB in november van 2025 aangekondigd. Het besluit om het geheugen uit zetten werd al in 2019 genomen, maar zal in 2026 daadwerkelijk worden uitgevoerd.
Over het Geheugen
Het Geheugen stamt uit het pionierstijdperk van het digitaliseren van erfgoedcollecties. Het Geheugen van Nederland is in 1999 met een subsidie van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen opgezet om Nederlandse erfgoedinstellingen bekend te maken met het digitaliseren van erfgoedcollecties, die digitaal samen te brengen en beschikbaar te maken voor een breed publiek en het onderwijs.
In de hoogtijdagen trok het Geheugen meer dan 100.000 bezoekers per maand. Op het Geheugen worden 135 collecties van meer dan 92 organisaties gezamenlijk aangeboden. Op dit moment trekt de site nog zo’n 2.000 bezoekers per maand.
Na 2012 werden geen collecties van deelnemende instellingen meer aan de website toegevoegd. In 2019 is de merknaam en de URL Geheugen van Nederland overgedragen naar het Netwerk Digitaal Erfgoed (NDE). Sindsdien biedt de KB de collecties uit het Geheugen aan via geheugen.delpher.nl.
Waarom stopt de KB met het Geheugen?
Ten tijde van het ontstaan van het Geheugen van Nederland in 1999 was de technische opzet ervan (een database met kopieën van afbeeldingen en metadata) state of the art. Ruim 20 jaar na dato zijn de nadelen van deze werkwijze bekend: instellingen kunnen metadata van hun collecties niet aanpassen, kunnen geen nieuw materiaal toevoegen, en kunnen de kwaliteit van bestaand materiaal niet verbeteren.
De KB werkt in het verband van het Netwerk Digitaal Erfgoed samen. In dit netwerk is afgesproken dat erfgoedinstellingen zelf hun collectiedata aan de bron, dat wil zeggen rechtstreeks vanuit hun eigen systemen, online beschikbaar stellen. Bij centrale beeldbank als het Geheugen is dit niet mogelijk.
Ook is de infrastructuur van de website zo verouderd dat er veel tijd moeten worden gestoken in het toekomstbestendig krijgen van de site, maar omdat de focus bij erfgoedinstellingen is verschoven naar het zelf beheren en delen van data is er voor gekozen om dit niet te doen.
Wat gebeurt er met de collecties van het Geheugen?
De aankomende tijd werkt een team bij de KB om te zorgen dat zoveel mogelijk data uit het Geheugen wordt teruggegeven aan de organisaties die deze beschikbaar hebben gemaakt voor zover dat nog niet gebeurd is. Ook wordt er gewerkt aan een overzicht van de locaties waar de oorspronkelijke geheugencollecties nu beschikbaar worden gesteld.
