Inhoudsblokken

Tot eind augustus is in het Teylers Museum de tentoonstelling Gevaarlijke boeken te zien. Deze tentoonstelling gaat over wetenschappelijke boeken uit de afgelopen 500 jaar die door de kerk en de staat verboden werden. De tentoonstelling bevat ook een aantal boeken uit de collectie van de KB.

Boeken van de KB

Index librorum prohibitorum, 1704.

Een van de KB-stukken in de tentoonstelling is Index librorum prohibitorum. Dit is zelf geen verboden boek, maar de lijst van boeken die door de Rooms-Katholieke Kerk verboden zijn. Als katholiek mocht je boeken op deze lijst alleen lezen met speciale toestemming van de kerk. De lijst werd voor het eerst uitgegeven in 1559 en werd meer dan 400 jaar gebruikt: pas in 1966 werd hij opgeheven. Op de lijst stonden bekende auteurs als Erasmus, Spinoza, Galileo Galilei en Copernicus. Het was als auteur mogelijk om weer van de lijst af te komen door je eigen werk te censureren. 

Een ander tentoongesteld KB-boek is Het volkomen huwelijk van Theodoor Hendrik van de Velde, uitgegeven door de Leidsche UitgeversmaatschappijDit boek, "voor den arts en echtgenoot geschreven", verscheen in 1926 als handboek over seksualiteit en werd vanwege de expliciete inhoud direct op de verboden lijst van de kerk gezet. In Nazi-Duitsland stond het tussen 1933 en 1945 op de 'Lijst van schadelijke en ongewenste boeken'. Toch werd het boek een bestseller in veel landen. 

Het Teylers Museum wil met de tentoonstelling laten zien dat machthebbers (wetenschappelijke) kennis en nieuwe ideeën als bedreigend konden ervaren. Zij plaatsten daarom bepaalde werken op verbodslijsten om te voorkomen dat ze te algemeen bekend werden. Recente boekverboden in de Verenigde Staten en een lastercampagne tegen kinderboeken in Nederland laten zien dat de vrije toegang tot informatie ook vandaag de dag wordt bedreigd. 

Algemeen directeur van de KB Wilma van Wezenbeek: "De KB staat pal voor de vrije toegang tot informatie en het recht van een ieder om zijn, haar of diens mening te vormen op basis van ongecensureerde publicaties. De tentoonstelling in het Teylers Museum laat zien dat de redenen om boeken te willen censureren door de eeuwen heen kunnen veranderen, maar dat de neiging om publicaties te verbieden helaas hardnekkig actueel is. Om bij te dragen aan die bewustwording, leende de KB graag boeken voor deze tentoonstelling uit."