Jos Debeij: 'Wij ondersteunen lokaal ondernemerschap'

Een interview met het Hoofd afdeling Bibliotheekstelsel van de KB.

januari 2015 - De landelijke bibliotheektaken van voorheen SIOB en Stichting Bibliotheek.nl zijn sinds 1 januari 2015 ondergebracht bij de KB. De diverse onderdelen zijn verspreid ondergebracht in de KB-organisatie: diensten dichtbij de KB-diensten, onderzoek bij KB-onderzoek, enz. Daarnaast is er een kleine stafafdeling Bibliotheekstelsel, met Jos Debeij aan het hoofd. Wat doet die afdeling?

Jos Debeij, KB

Jos Debeij, KB: 'Lokaal ondernemerschap is goud waard.'

Jos Debeij: ‘Wij werken hard aan een stelselplan. Daarin komen alle activiteiten die de KB in 2015 met en voor de openbare bibliotheken gaat uitvoeren.’

Wat is de rol van de KB precies: coördineren, regisseren?

Jos pakt de wet erbij, de Wsob. Daar staat dat de KB het netwerk ‘aanstuurt’ (artikel 9), ‘maar dat is in de praktijk een lastig woord. Daarom staat er ook bij “door afstemming en coördinatie”. En zo praten wij er ook liever over.’

Wat valt er allemaal onder het stelselplan?

‘We hebben voor de discussies een onderscheid gemaakt tussen:

  • landelijke digitale infrastructuur (zoals NBC+ en straks de nationale digitale bibliotheek)
  • de diensten die daaraan gekoppeld zijn (zoals Website as a Service, IAM, Datawarehouse)
  • alles wat te maken heeft met lezen en leren, waaronder aangepast lezen
  • het collectieplan (Inkoopcommissie, Collectie Nederland, e-books)
  • ondersteuning – zoals merk en marketing, onderzoek.’

Dat zijn heel veel verschillende dingen.

‘Ja, het klinkt ook als veel omdat de feiten overschaduwd worden door de wensen. Daarom moeten we ordenen en structureren, hoofdlijnen beschrijven, bepalen wat we dit jaar concreet gaan doen ten opzichte van wat we allemaal zouden willen doen. In die zin is het misschien meer een “programma”.’

Hoe komt het plan tot stand?

‘We zijn begonnen met interne werksessies om alle kennis te verzamelen die er in de organisatie is. Nu gaan we een eerste versie uitschrijven en in april gaan we die intern terugkoppelen en bespreken met een aantal groepen uit het openbare bibliotheekveld. De vraag die we dan gaan stellen is: “Sluit dit aan bij wat jullie verwachten?”’

‘Eigenlijk hadden we dat natuurlijk vorig jaar moeten doen, maar we zitten pas sinds 1 januari bij elkaar, dus dit jaar zijn we later begonnen. Na de zomer zullen we al gaan werken aan het plan voor 2016 zodat we meer tijd hebben om de vragen van het veld op te halen. Bijvoorbeeld: is het Datawarehouse nu goed genoeg, of moet het anders?’

En het e-bookplatform?

‘Daar is vorig jaar veel om te doen geweest, over de campagne en het functioneren van het platform. Collega Stephanie Verhagen is daarop het land in gegaan om alle reacties te verzamelen. Daar is nu een plan uit voortgekomen om eerst te zorgen dat het e-bookplatform technisch goed draait zodat de bibliotheken er weer vertrouwen in kunnen hebben. Vervolgens gaan we ervoor zorgen dat de lokale medewerkers goed zijn voorbereid om vragen van klanten te beantwoorden. Dit jaar gaat de campagne eerst lopen via bibliotheken. Pas daarna denken we weer aan een landelijke campagne.’ (zie ook het artikel van KB'er Sander van Kempen over het e-bookplatform).

Zijn er nog meer speerpunten?

‘Als je naar de wet kijkt, zijn er twee lijnen: de uitleenbibliotheek heeft of krijgt een bredere functie. Ontwikkeling en educatie is voor bibliotheken een belangrijk speerpunt. Gelukkig wordt het programma Kunst van Lezen, dat de Stichting Lezen uitvoert samen met bibliotheken, verlengd tot en met 2018. Het gaat om taalvaardigheid, om plezier in lezen, een leven lang. Kinderen met een taalachterstand een steuntje in de rug geven. Daar gaat het om. En daar hoort ook weer allerlei onderzoek bij, bijvoorbeeld over het effect van voorlezen aan jonge kinderen.’

de Bibliotheek = lezen, leren, informeren, kunst & cultuur en ontmoeting & debat

‘Daarnaast blijft de digitale infrastructuur een belangrijk thema. Dat moet op landelijk niveau opgepakt worden. We staan pas aan het begin van de ontwikkeling van de digitale bibliotheek. Er moet nog veel gebeuren voordat er een échte nationale digitale bibliotheek is.’

En de rol van de lokale bibliotheek?

De lokale bibliotheek, dat is dé bibliotheekondernemer. Die kent de lokale gemeenschap, die kent de opdracht van de gemeente en alle netwerken, van vroeg- en voorschoolse educatie, via onderwijs en educatie, het maatschappelijk werk, tot het cultureel netwerk. Dus is de lokale bibliotheek de enige partij om in de breedte van de lokale samenleving haar diensten te ontwikkelen en aan te bieden. Lokaal ondernemerschap is goud waard, hoogwaardige professionals op de vloer van de gemeente. En daarbij, was mijn ervaring in Deventer, kan uitermate goed gebruik gemaakt worden van de landelijke producten en diensten.’

‘Het gaat om de mix, daar geloof ik heel sterk in, de kracht van sterk lokaal ondernemerschap in combinatie met goede, hoogwaardige producten en diensten op landelijke schaal.' (IA)

Zie ook het filmpje van RTL Life Style Experience met Jos Debeij: