Openbaar Bibliotheekstelsel

Stelseltaken voor openbare bibliotheken

De overheid heeft in de Wet stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen (Wsob) de publieke taak van de openbare bibliotheek vastgelegd: het ter beschikking stellen van kennis en informatie, bieden van mogelijkheden tot ontwikkeling en educatie, bevorderen van lezen en laten kennismaken met literatuur, kunst en cultuur en het organiseren van ontmoeting en debat. De KB bekleedt onder de Wsob een regierol binnen het netwerk van openbare bibliotheken, en de verantwoordelijkheid voor de uitvoering van stelseltaken. Die taken zijn er op gericht om juist aandacht te besteden aan de onderwerpen die het lokale overstijgen zoals een gemeenschappelijke infrastructuur, niet-geografisch gebonden doelgroepen en het aansturen van innovatie, kennisdeling en onderzoek in de sector.

Voor meer informatie over de verschillende diensten en programma’s die openbare bibliotheken ondersteunen en de landelijke samenhang versterken, klik hier.

Onderzoek voor het openbare bibliotheekstelsel

Voor een goed functionerend bibliotheekstelsel is onderzoek van groot belang. Immers, onderzoek stelt bibliotheekorganisaties in staat om belangrijke trends en ontwikkelingen te signaleren en het biedt houvast bij het ontwerpen en de uitvoering van beleid. Tevens kunnen de inzichten die met onderzoek worden opgedaan input vormen voor de visie- en strategieontwikkeling.

Vanuit haar stelseltaken voor het openbare bibliotheekveld oefent de KB een stimulerende en coördinerende invloed uit op het onderzoek dat in de sector wordt uitgevoerd ten behoeve van openbare bibliotheken. Dit doet zij door langlopende onderzoekslijnen te ontwikkelen, samenwerking met en tussen onderzoeksinstellingen te bevorderen, wetenschappelijk onderzoek te stimuleren, kleinschalig onderzoek te ondersteunen en uitwisseling van kennis over en uit onderzoek te stimuleren.

Onderzoeksprojecten en -programmalijnen

De activiteiten die worden uitgevoerd binnen het onderzoeksprogramma voor het openbare bibliotheekveld zijn gelinkt aan actuele beleidsthema’s die betrekking hebben op openbare bibliotheken en hun nabije omgeving. De meeste zijn ondergebracht onder één van de volgende projecten of programmalijnen:

Via het Bibliotheekonderzoeksplatform (BOP) verzamelt de KB onderzoeksgegevens onder openbare bibliotheken in Nederland. Middels het BOP brengen we in kaart hoe bibliotheken hun maatschappelijke functie invullen en hoe het niveau van dienstverlening zich ontwikkelt over de tijd. Voor bibliotheken is het BOP de centrale plek om vragenlijsten in te vullen en de resultaten van de bibliotheekonderzoeken in te zien.

Binnen het programma Meten Maatschappelijke Opbrengst wil de KB een bijdrage leveren aan het meetbaar maken van de maatschappelijke effecten van bibliotheekdiensten. We doen dit door nieuwe meetinstrumenten te (laten) ontwikkelen, de ontwikkeling en uitwisseling van kennis over effectmeting te verhogen en onder centrale regie landelijke samenwerking en synergie te stimuleren.

De leescultuur in Nederland verandert en plaatst de positie van bibliotheken in een nieuw perspectief. In samenwerking met verschillende partners uit het Boekenvak laat de KB verschillende onderzoeken uitvoeren naar het koop-, leen- en leesgedrag van Nederlanders, die helpen die taak van bibliotheken op het gebied van leesbevordering te ondersteunen.

Informatie uit onderzoek wordt pas echt waardevolle kennis als deze goed wordt ontsloten en in een maatschappelijke context wordt geplaatst. Om beleidsmakers en belangstellenden te helpen een goede kennisbasis op te doen over de bibliotheeksector houdt de KB de website Bibliotheekmonitor bij waarop trends en ontwikkelingen rondom bibliotheken op kwalitatieve en kwantitatieve wijze in beeld worden gebracht.

Meer informatie

Voor meer informatie over achtergronden en lopende projecten rondom de onderzoeksactiviteiten voor openbare bibliotheken, zie: de OB Onderzoeksagenda.

Medewerkers