Bij de KB verzamelen we alles wat over en in Nederland geschreven is. Dat doen we niet alleen voor nu, maar ook voor de toekomst. Om die mooie fysieke en digitale collectie toegankelijk te maken voor iedereen, moeten we er ook voor zorgen dat deze veilig blijft. Dat noemen we weerbaar erfgoed. Om hiervoor te zorgen, werkt de KB intern en extern samen door bijvoorbeeld het uitvoeren van risicoanalyses, het maken van veiligheidsplannen, en informatie uit te wisselen met andere erfgoedinstellingen.

Wat is weerbaarheid en veerkracht?

Hoe zorgen we ervoor dat we bestand zijn tegen grote dreigingen? En hoe beschermen we ons tegen kwaadwillenden? Dat is waar weerbaarheid over gaat. Vaak onderscheiden we 2 begrippen. Weerbaarheid richt zich op hoe goed je standhoudt in een crisissituatie. Veerkracht gaat over hoe snel je na een crisis weer opstaat.

Als nationale bibliotheek werken we aan zowel weerbaarheid als veerkracht. Intern zijn we bezig met algeheel risicomanagement, het bijwerken van veiligheidsplannen en security awareness-programma’s.

Ook bereiden we ons voor op situaties waarin het toch misgaat. We zorgen voor een adequate crisisorganisatie en trainen en oefenen regelmatig.

Kwetsbaarheden

Het is belangrijk dat de KB zich focust op weerbaarheid en veerkracht. We hebben een prachtige fysieke en digitale collectie en ondersteunen het openbare bibliotheeknetwerk. Ook zijn wij verantwoordelijk voor belangrijke diensten zoals Delpher en DBNL, die veel gebruikt worden in Nederland en buitenland. Die verantwoordelijkheden brengen ook kwetsbaarheden met zich mee. We zijn kwetsbaar voor hedendaagse dreigingen zoals diefstal, brand en wateroverlast, maar we moeten ook rekening houden met cyberdreigingen, polarisatie en geopolitieke ontwikkelingen. Dit alles vraagt van ons, als nationale bibliotheek, om voorbereid te zijn én goed te kunnen reageren.

Kansen

Hoewel de dreigingen reëel zijn, zijn er gelukkig ook kansen:

  • Jaarlijks is er de Actiedag weerbaar erfgoed, georganiseerd door Unesco Nederland, Blue Shield Nederland en Cultural Emergency Response. De KB doet mee aan de dag door zowel intern als extern ‘acties’ te organiseren om erfgoed weerbaarder te maken. Actiedag Weerbaar Erfgoed 2026
  • De KB heeft een actieve rol in de Taskforce weerbaar erfgoed. Hierin komt de overheid samen met erfgoedinstellingen uit het hele land om de weerbaarheid van de erfgoedsector te verhogen. De KB zit in de stuurgroep van de taskforce en neemt deel aan de 4 verschillende werkgroepen. Verhogen weerbaarheid van de erfgoedsector | Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed
  • In samenwerking met SURF, KNAW en NWO wordt gewerkt om onderzoeksdata veilig te stellen in Nederland. Nederlandse instituten slaan handen ineen om wetenschappelijke data in VS te beschermen
  • De KB neemt deel aan cursussen van internationale organisaties zoals ICCROM en CERL om medewerkers te trainen in het waarborgen van erfgoedcollecties in het licht van rampen, extreme weersomstandigheden en complexe noodsituaties. De KB deelt de kennis rondom weerbaarheid ook door lessen en stageplekken te verzorgen voor het masterprogramma Conservation van de UvA en studenten van de Reinwardt Academie.
  • De KB is actief lid van het Haags Preventie Netwerk, een samenwerkingsverband van Haagse musea en erfgoedinstellingen. De doelstellingen zijn om instellingen te stimuleren om veiligheidsplannen op peil te houden, en ervaringen en expertise te delen over incidenten en calamiteiten. HPN | Calamiteiten Preventie
  • De KB is een samenwerking gestart met het Centrum voor Criminaliteitspreventie en veiligheid (CCV). Het CCV is een bekende in erfgoedland. In 2023 ontwikkelde het CCV samen met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed het barrièremodel Diefstal uit collectiebeherende instellingen. Omdat erfgoedbibliotheken en ook archieven op een andere manier hun collecties actief gebruiken en ter beschikking stellen aan het publiek, is het interessant te onderzoeken hoe criminaliteit in onze wereld zich manifesteert. En vooral: hoe we onze collecties effectiever kunnen beschermen.

Onze experts

  • Milou Dekker – adviseur crisisbeheersing
  • Foekje Boersma – afdelingshoofd collectiebehoud
  • Henk Raap – adviseur Preventieve Conservering
  • Aicha Hockx – behoudsmedewerker instandhouding