Veilig en weerbaar online zijn. Mee kunnen doen in een samenleving die steeds meer digitaliseert. Je onderdeel voelen van de publieke zaak. Dit zijn allemaal voorbeelden van digitaal burgerschap. Openbare bibliotheken helpen mensen hierbij. Het programma digitaal burgerschap stelt bibliotheken daartoe in staat. De KB is aanvoerder van dit programma. 

Wat houdt het programma digitaal burgerschap in?

Voor het programma digitaal burgerschap werken openbare bibliotheken, provinciale ondersteuningsinstellingen (POI’s) en de KB samen. Vertegenwoordigers van deze organisaties vormen samen het programmateam. De KB is deel van dit team vanwege haar regierol in het stelsel van openbare bibliotheekvoorzieningen. 

Het programmateam zorgt dat:

  • bibliotheken financiering kunnen aanvragen om evenementen te organiseren rond digitaal burgerschap.
  • bibliotheekmedewerkers hun eigen kennis over dit onderwerp kunnen vergroten. Bijvoorbeeld door trainingen aan te bieden.
  • bibliotheken weten hoe ze kunnen zorgen dat digitaal burgerschap een vaste plaats krijgt in hun beleidsplannen.
  • bibliotheken elkaar inspireren en van elkaar leren. Zo ontwikkelde het programmateam inspiratiegidsen over bijvoorbeeld AI en organiseert het kennisdelingsdagen.
  • bibliotheken data krijgen om de impact van hun activiteiten aan te tonen. 

Stichting Pica financiert het programma. 

Op wie richt het programma zich?

Het programma digitaal burgerschap werkt voor bibliotheken: het stelt bibliotheken in staat hun rol op dit gebied op te pakken en ondersteunt hen daarin. Bibliotheken helpen op hun beurt de inwoners in hun werkgebied.

Wat wil het programma bereiken?

Het programma digitaal burgerschap wil dat iedereen in Nederland zich veilig en weerbaar online kan bewegen. Wie digitaal vaardig is, verkent namelijk nieuwe digitale mogelijkheden. En benut de kansen die technologie biedt en ontwikkelt de vaardigheden die nodig zijn om te ontdekken en te experimenteren. Digitaal burgerschap betekent ook dat je je onderdeel voelt van de publieke zaak, ervaart dat je die zelf ook kunt vormgeven en dat je bereid bent actief bij te dragen aan het maatschappelijk debat. Ook als dat online is.

Het programma draagt zo bij aan de 3 maatschappelijke opgaven waar bibliotheken aan werken, samen met vele partners: een Geletterde samenleving, Participatie in de informatiesamenleving en een Leven Lang Ontwikkelen. 

Met wie werkt het programma samen?

In het programma werken openbare bibliotheken, POI’s en de KB samen. Stichting Pica financiert het programma. Andere onmisbare partners zijn onder andere:

  • Agenda Stad
  • Digital Literacy Coalition
  • ECP
  • Expertisepunt Basisvaardigheden
  • Ministerie van Binnenlandse Zaken
  • Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap
  • Nederlandse AI Coalitie
  • Netwerk Mediawijsheid
  • Provincies
  • PublicSpaces
  • Rathenau Instituut
  • SIDN Fonds
  • Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Met welke onderwerpen houdt digitaal burgerschap zich bezig?

Onder digitaal burgerschap vallen de volgende onderwerpen:

  • AI
  • Democratie
  • Desinformatie
  • Digitale geletterdheid
  • Ethiek van technologie
  • Gezond mediagebruik
  • Informatievaardigheden
  • Mediaopvoeding
  • Mediawijsheid
  • Nieuwswijsheid
  • Online gedrag
  • Online privacy
  • Online veiligheid
  • Polarisatie
  • Programmeren

In 2024 organiseerde 89% van de bibliotheken activiteiten rond digitaal burgerschap. De meeste activiteiten gingen over online veiligheid, AI en mediaopvoeding.

Als bibliotheek aan de slag met digitaal burgerschap

Wil je als bibliotheek aan de slag met digitaal burgerschap? Op de site Bibliotheeknetwerk.nl vind je alle informatie die je nodig hebt. Wacht niet te lang meer: het programma eindigt in 2027.

Contactpersoon

Marjolein Oomes
Opgaveregisseur in het openbare bibliotheekveld