Zei Annie M.G. Schmidt dat? Toch niet die Annie M.G. Schmidt van de leuke kinderboekjes? Jawel dus! Schmidt zette zich af tegen de burgerlijke normen van haar tijd. In de jaren 50 waren haar opvattingen over bijvoorbeeld homoseksualiteit en de rol van de vrouw progressief en eigenzinnig.

Schmidt had het niet zo op politiek en godsdienst, en ook niet op benepen burgerlijkheid, fatsoencodes, of moraalridders. Wie kent niet het gedichtje ‘Ik ben lekker stout’? “Ik wil niet meer, ik wil niet meer! Ik wil geen handjes geven! Ik wil niet zeggen elke keer: Jawel mevrouw, jawel meneer... nee, nooit meer in m'n leven!”

Schmidts vader was een predikant in Zeeland, haar moeder een huisvrouw. Zelf werd ze bibliothecaresse, hoewel dat niet zonder slag of stoot ging. Zij werd bijna van de opleiding gegooid toen ze betrapt werd op het roken tussen de boeken. Hierna ging zij bij Het Parool werken, eerst in het archief en later als redacteur. Vanaf de jaren 50 werd Schmidt steeds actiever als schrijfster van cabaretteksten, toneelstukken, liederen en jeugdboeken.

Schmidt was een eenzaam en ongelukkig kind. Dit buitenstaandersperspectief is terug te vinden in veel van haar werk. Ook gebruikte ze gebeurtenissen uit haar eigen leven als inspiratie. Zo schreef zij onder andere over verliefd worden op een homoseksuele man, abortus en een affaire met een getrouwde man. Haar partner van meer dan 30 jaar, Dick van Duijn, had al een vrouw toen hij reageerde op een contactadvertentie van Schmidt, maar hij is nooit van haar gescheiden.

Een van Schmidts bekendste werken voor volwassenen was “Heerlijk duurt het langst”. Het wordt gezien als de eerste Nederlandse musical. Op muziek van Harry Bannink schreef Schmidt een moderne blik op het huwelijk en de positie van de vrouw. Na 18 jaar huwelijk zijn Marian en Ido op elkaar uitgekeken. Ido gaat vreemd met zijn secretaresse, waarop Marian het aanlegt met de buurman. Als dochter Pink doet alsof ze zwanger is van een Turkse gastarbeider uit haar vaders meubelfabriek brengt dit Marian en Ido weer bij elkaar.

“Haar werk wordt een afspiegeling van de geest van de revolutionaire jaren zestig: haar personages doorbreken de maatschappelijke grenzen, ze maakt autoriteit belachelijk en ze propageert liefde en vrijheid. Annie M.G. Schmidt is in de ogen van velen een provo avant la lettre.” Aldus auteur Ronald Giphart, die voor NPO Kennis een artikel over het leven van Annie M.G. Schmidt schreef.

Niet iedereen was even gecharmeerd van Schmidt’s werk. De musical Madam kreeg zware kritiek van het Warm Lesbies Front. Dat was niet Schmidt’s bedoeling, dus als reactie herschreef zij het einde om de feministische boodschap meer ruimte te geven.

Aan het eind van de jaren 60 leek de populariteit van Schmidt een keerpunt te bereiken. Haar kinderboeken bleven goed verkopen, maar haar andere werk deed het steeds minder goed. Haar relatie met Dick had zijn eigen problemen: na een hartinfarct kreeg hij last van depressies. Ook had hij moeite met het succes van Annie. In 1981, enkele dagen na de première van Madam, maakte hij een einde aan zijn leven.

In de laatste jaren van haar leven was Schmidt, de maatschappijkritische provo, een populaire mediapersoonlijkheid geworden. Dat kwam niet omdat zij veranderd was: haar meningen bleven even ongezouten, maar de wereld was met haar mee veranderd. “Niet houden van Annie M.G. Schmidt is het laatste Nederlandse taboe” aldus Jos Joosten, hoogleraar Nederlandse letterkunde aan de Radboud Universiteit.

Schmidt ligt begraven op Zorgvliet, in Amsterdam. Schmidt had er nooit een geheim van gemaakt dat zij vond dat iedereen over het eigen levenseinde moest kunnen beslissen. De dag na haar 84e verjaardag werd Anna Maria Geertruida Schmidt dood gevonden naast een lege wijnfles en verschillende pillenflesjes.

"Het leven is een ramp met veel troost."

De KB is de nationale bibliotheek van Nederland. We bewaren de grootste collectie boeken, kranten en tijdschriften van het land. Van middeleeuwse handschriften, tot kranten en van de Donald Duck tot romans uit alle tijden. Het is de grootste collectie aan aangrijpende verhalen en persoonlijke herinneringen. Maar ook aan controversiële meningen en historische uitspraken. Uit honderden jaren en van duizenden mensen. Vastgelegd in miljoenen teksten.