Alexander de Villa Dei, Doctrinale. Deventer, [R. Pafraet], 1489

In de twaalfde eeuw schreef de Franse dichter Alexander de Villa Dei of Villedieu een leerdicht over de grammatica van het Latijn. Het was een groot succes: er bestaan talloze handschriften van en de tekst werd na de uitvinding van de boekdrukkunst (ca. 1450) tot halverwege de zestiende eeuw honderden malen gedrukt. Na het doorwerken van de Donaat – die andere tekst die in de middeleeuwen veelvuldig gebruikt werd bij het onderwijs in het Latijn, kreeg iedere leerling van de Latijnse school deze tekst voorgeschoteld om uit het hoofd te leren. Dat ging waarschijnlijk vrij gemakkelijk omdat het werkje geschreven was in hexameters.

Boeken die zo intensief gebruikt worden, blijven meestal niet bewaard. Ze worden stukgelezen en als ze niet meer up-to-date zijn worden ze voor andere doeleinden gebruikt. Een groot aantal van de ruim 130 Nederlandse drukken van deze uitgave vinden we alleen maar terug als strookjes perkament of papier in de banden van andere boeken en andere zijn vaak incompleet of helemaal niet bewaard gebleven. Deze uitgave in vier delen van de bekende Deventer drukker Richard Pafraet was bijvoorbeeld onbekend tot er in 1963 een incompleet exemplaar werd geveild, en tot op heden is er geen ander opgedoken. Dat geeft aan dat er zeer waarschijnlijk nog veel en veel meer uitgaven geweest zijn waar wij geen weet van hebben. Het titelblad en het laatste blad ontbreken, net als de bladen 6 en 123. Een incompleet boek dus, maar een uniek exemplaar en alleen al daarom bijzonder.