B

Dit is de b van de Joanna, ontworpen door Eric Gill en genoemd naar zijn jongste dochter. Dit ontwerp is veel minder bekend dan het schreefloze lettertype dat naar Gill is genoemd (1928). De Joanna is wat droogjes, met weinig verschil tussen dik en dun en simpele rechthoekige schreven – eigenlijk is het een Egyptienne die vernuftig tot een boekletter is omgebouwd. Er zijn liefhebbers die de Joanna een van de beste types voor boeken vinden, terwijl de lettervormen wat stijfjes zijn. Wat is trouwens een ‘boekletter’? Types die veel in boeken toegepast worden, kom je vaak ook in ander drukwerk tegen, waardoor dit begrip wat vaag blijft. Maar – nog steeds volgens de liefhebbers – zijn er lettertypes die beter dan andere in boeken thuis zijn. De Bembo is er zo een en de Joanna ook. De Bembo is statig en formeel, wat past bij het algemene idee van het boek. Pagina’s gezet met de Joanna zien er vriendelijk en rustig uit, worden open en uitnodigend. Een boek wordt er aantrekkelijk door. Formeel is de Joanna ook – mogelijk schuilt daarin deels het wezen van de ‘boekletter’.

De cursief van de Joanna is merkwaardig omdat die bijna rechtop staat en nogal smal is. Veel letters zijn aangepaste vormen uit de rechtopstaande versie, zoals de m, n, v en w. Dat maakt van de cursief eigenlijk een type dat op zichzelf staat, en dat, indien nodig, met de romein is te combineren. Bij de schreefloze Gill is een echte cursief uitgebracht. Aanvankelijk heeft Eric Gill de Joanna voor eigen gebruik laten uitvoeren door de Caslon Foundry en voor het eerst toegepast in zijn Essay on Typography. In 1958 heeft de Monotype Corporation de Joanna voor algemeen gebruik uitgebracht.

Gerard Unger

  • Gebruikte afbeelding uit: Justine, of De tegenspoed der deugdzaamheid, door D.A.F. de Sade. Bert Bakker, Amsterdam, 1992
    Vormgeving: Maura van Tuyl – binnenwerk, Rick Vermeulen – omslag Lettertype: Joanna Aanvraagnummer: 2056133