D

Waarschijnlijk is er geen letterontwerper vaker geïmiteerd dan Nicolas Jenson. Deze Fransman leidde een drukkerij en uitgeverij in Venetië van ongeveer 1467 tot 1480 en waarschijnlijk heeft hij zelf de letters gemaakt die zijn nagevolgd door, onder anderen, William Morris (Golden Type, 1890), Emery Walker en Thomas Cobden Sanderson (Doves Type, kort na 1900) en Bruce Rogers (Centaur, 1914). Ook de Hollandsche Mediaeval *(1912, Lettergieterij Amsterdam) van Sjoerd Hendrik de Roos is zo’n navolging. Met elkaar hebben deze herscheppingen, met die van bijvoorbeeld Garamond, veel invloed gehad op de twintigste eeuwse typografie, op de verbetering van de kwaliteit daarvan.
De *Hollandsche Mediaeval
is niet alleen de reanimatie van een historisch model, het is ook een eigentijds produkt dat de ornamentiek weerspiegelt van de Amsterdamse School (met werk van onder anderen J. van der Mey, M. de Klerk en P. Kramer). Kijk eens naar de r en de t met een schreefachtige toevoeging aan de vlag en de dwarsbalk, en ook de e met het extra lipje rechts en de A met de krullende schreef bovenaan zijn karakteristiek.

Tot ongeveer 1960 moet de Hollandsche Mediaeval een van de meest verbreide lettertypes in Nederland geweest zijn, waarmee talloze drukkerijen zetkasten gevuld hadden. Van S.H. de Roos heeft geen ander ontwerp, (onder andere Egmont, 1932, Libra, 1938) zo’n succes gehad. Daarna is de Hollandsche Mediaeval geheel ten onder gegaan in het tumult van de technische ontwikkelingen waarmee metalen letters en hoogdruk zijn verdwenen. Eerder al moet de Hollandsche Mediaeval uit de mode zijn geraakt. In het VANK Jaarboek van 1919 (Nederlandsche Vereeniging voor Ambachts- en Nijverheidskunst) komt dit lettertype goed tot z’n recht, donker en stevig, breed en rond. De Rotterdamse uitgeverij Brusse heeft er veel goed verzorgde uitgaven mee laten zetten. Voor een lettertype als de Hollandsche Mediaeval is er op het moment weinig tot geen belangstelling. Daarvoor is het te zeer gebonden aan de tijd waarin het is ontstaan.

Gerard Unger