E

Hoe zijn papieren letters chocoladeletters geworden? Niet precies deze letter is in chocola is uitgevoerd, maar dit soort letters, de Egyptiennes. Die zijn zo genoemd nadat Napoleon’s veldtocht in Egypte (1798) een ‘Egyptomanie’ had ontketend, terwijl deze letters, met zware rechthoekige schreven, vroeg in de negentiende eeuw zijn ontstaan. Later in die eeuw werd chocola in vaste vorm mogelijk, en letters, die eerder van koek gemaakt werden, zijn in chocola gegoten. Drukletters hebben daarvoor model gestaan.

Het is de titelpagina van de Paleographie Universelle van J.-B. Silvestre, uit 1839–41, die deze E toont. Het is een titelpagina met zo’n zeventien verschillende lettertypes – typisch 19e eeuws. Het is een feestverpakking voor een collectie schriften uit de hele wereld, nog handmatig gereproduceerd. Titelpagina en boek doen denken aan een Sinterklaas-surprise: uitpakken duurt even en dan verschijnt er een mooi geschenk – een collectie uitingen van vele beschavingen. Nu is de titelpagina te zien als een deel van die collectie, omdat die prachtig toont hoe bloemrijk negentiende-eeuwers konden zijn, en wat lithografen toen konden klaarspelen.

Gerard Unger