I

Egyptiennes, stevige lettertypes, over ’t algemeen met weinig verschil tussen dik en dun en met zware schreven. Als negentiende eeuwse uitvinding zijn ze vernoemd naar Egypte omdat er vroeg in die eeuw een ‘Egyptomanie’ heerste en veel van wat exotisch was het etiket Egyptisch kreeg opgeplakt. De zware stenen van de pyramides hebben er niets mee van doen. Het zijn de lettervormen van de industriële revolutie, die in de jaren dertig van de twintigste eeuw nieuw leven zijn ingeblazen en in een constructivistische jas zijn gestoken.

De Rockwell is uit 1934 en ontworpen door medewerkers van de Monotype Corporation (een fabriek voor zet- en gietmachines). In boeken kom je deze lettervormen zelden tegen omdat ze voor lange teksten te zwaar en te breed zijn. In grote corpsen komen ze uit de verf, op affiches en omslagen, en in koppen, zoals in het Spaans dagboek van Arthur Lehning.

Bekend zijn de negentiende-eeuwse affiches die op letterproeven lijken, met op bijna elke regel een ander lettertype of een ander corps – met veel van die zware schreven ertussen. Overigens zijn vroeg in de negentiende eeuw schreeflozen ook even Egyptiennes genoemd, maar de term is uiteindelijk blijven plakken aan de klompschreven, zoals mijn collega Bram de Does ze eens typeerde.

Al geruime tijd worden Egyptiennes weinig gebruikt. In de jaren ’50 en begin jaren ’60 waren ze nog in de mode, sindsdien zijn ze van het podium verdwenen om af en toe weer op te komen in bijrollen. Of de Egyptiennes ooit weer een hoofdrol zullen vervullen, een nieuwe glorietijd zullen kennen? Ik denk het niet. (Je kunt je goed verslikken met zulke uitspraken, maar waarschijnlijk loop ik weinig risico.) Hedendaagse letterontwerpers lopen er niet echt warm voor en op iPhones, Kindles, Iliads en schermen in het algemeen doen de Egyptiennes het net zo min goed in lange teksten als op papier – ­ lettervormen met een beperkte toekomst dus.

Gerard Unger

  • Spaans dagboek, door Arthur Lehning. Uitgeverij Huis Clos, Amserdam, 1996 (ontwerp Piet Gerards). Lettertype: Rockwell en Caslon. Aanvraagnummer 216051.