R

Veel letters zweven tegenwoordig in de cyberruimte, als tekens die nog altijd tastbaar als drukinkt op papier kunnen verschijnen maar steeds vaker als pixels aan of pixels uit immaterieel op schermen vertoeven. Niet alleen worden ze meer en meer digitaal weergegeven, ze worden ook digitaal gemaakt op computerschermen. Papier en verf komen er eigenlijk niet meer aan te pas. Dat waren eenvoudige middelen vergeleken met hedendaagse digitale toverdozen, maar er zijn prachtige letters mee gemaakt. Je kon met potlood vooraf contouren tekenen, dan een pen of penseel in inkt of verf dopen en die over papier bewegen. Het stond er dan in één keer op. Natuurlijk was er wat aan te passen, met witte verf en door de woorden op stroken te schilderen en daarmee te schuiven tot de compositie in balans was.

Zo kan Jan Vermeulen zijn werk als letterkunstenaar uitgevoerd hebben, terwijl hij omslagen en banden voor de boeken van Jan Wolkers maakte en vaak ook de typografie verzorgde. Een roos van vlees is getekend en geschilderd in smalle kapitalen, schreefloos, elegant en vol leven. Het zijn geen strakke letters, alle E’s verschillen iets, evenals de andere letters, en de lijnen bewegen lichtjes. De achternaam van Jan, ‘Wolkers’ en ‘een roos’ en ‘vlees’ lijnen aan de linkerkant en ‘Jan’ en ‘van’ springen in. Er is organisatie maar geen symmetrie. En de rechter diagonalen van de twee V’s liggen in elkaars verlengde – een mooi detail.

Ook deze letters zweven in de ruimte, in de simpele, rechthoekige ruimte van het boekomslag. Deze letters zijn tastbaar en luchtig, helder leesbaar en teer. Eigenlijk kan het niet eenvoudiger: simpele, witte letters op een zwarte ondergrond – maar raffinement tilt ze op. Deze letters werken prachtig samen en de *roos van vlees *is een wolk van een tekst.

Gerard Unger

  • Een roos van vlees / Jan Wolkers, omslag en bandontwerp Jan Vermeulen. Uitgegeven door J.M.Meulenhoff in 1963. Signatuur: 1467 D 37