Y

John Baskerville (1706-1775) heeft in 1760 The Book of Common Prayer uitgegeven, gedrukt met door hemzelf ontworpen letters. Baskerville was een vernieuwer en experimenteerde onder meer met gladder papier dan in zijn tijd gebruikelijk was, zodat zijn letters tot hun recht konden komen. Die waren scherper dan de lettervormen van zijn voorganger John Caslon (1692-1766). Bij de letters van Caslon liggen de dikste punten van de bogen boven en onder de middens daarvan, en zijn veel schreven driehoekig (diagonaal contrast). Bij de letters van Baskerville zijn de dikste punten verhuisd naar de middens van de bogen en zijn de schreven rechthoekig (horizontaal-verticaal contrast) en zijn alle dunne delen van de letters dunner gemaakt. Deze veranderingen hebben Baskerville veel kritiek bezorgd van tijdgenoten, die zijn letters moeilijk te lezen vonden vergeleken met die van Caslon. Waarschijnlijk was een deel van deze kritiek door jaloerse concurrenten in de wereld gebracht, maar tenminste één beroemde tijdgenoot was het hiermee oneens: Benjamin Franklin (1706-1790).

Ook in 1760 heeft Franklin vanuit Londen per brief aan Baskerville laten weten hoe hij een bezoeker ertussen had genomen. Volgens deze klagende man waren de letters van Baskerville '... a means of blinding all the readers of the nation'. Franklin heeft in een andere kamer het voorblad afgescheurd van de letterproef van Caslon en die als proef van Baskerville aan zijn gast overhandigd. Franklin had de letters nauwkeurig bestudeerd en kon toch geen nadelen vinden, zei hij, en hij vroeg de bezoeker aan te wijzen wat hem stoorde. Deze deed dit met overtuiging en verklaarde dat hij die letters niet kon lezen zonder pijn aan zijn ogen te voelen. Franklin is zo aardig geweest het hierbij te laten en niet uit te leggen dat zijn gast de hele tijd naar de letters van Caslon had gekeken.
Sinds in 1923 de Engelse firma Monotype Baskerville typografisch nieuw leven heeft ingeblazen, met een revival van zijn letters, zijn die een vast en vertrouwd deel van het hedendaagse typografische repertoire.

Gerard Unger

  • The Book of Common Prayer, Baskerville & Dod, Londen, 1760.
    Signatuur: 1746 C 9
    Lettertype: De letters van John Baskerville zelf