Chronicles of England

Gekocht bij Sotheby’s, New York
Verwerving: 1992
Datering: 1493
Formaat: 27 x 20 cm.
Aanvraagnummer: 172 A 5

Toen in juli 1493 de druk van de Chronicles of England voltooid werd, kon niemand bedenken dat vijfhonderd jaar later de Koninklijke Bibliotheek in Den Haag met veel plezier dit boek aan haar collectie toe zou voegen en zeker niet dat het aangekocht zou worden op een veiling in New York. De Koninklijke Bibliotheek zou pas driehonderd jaar later ontstaan en of iedereen in Antwerpen al wist dat een jaar eerder Columbus Amerika ontdekt had, is ook maar de vraag. Toch sluit deze gang van zaken uitstekend aan bij deze uitgave. Het boek werd gedrukt door Gerard Leeu, een drukker die in 1477 zijn bedrijf in Gouda begon. Leeu had een goed oog voor de markt en speelde daar met zijn fonds uitstekend op in. Gaven veel van zijn collega’s voornamelijk werk in het Latijn uit, Leeu richtte zich vanaf 1480 ook op de volkstalen, het Nederlands, Frans, Engels en Duits. In 1484 verplaatste hij zijn bedrijf naar Antwerpen, in zijn tijd de belangrijkste handelsstad. Omdat hij ook op de internationale markt mikte, kon hij daar zijn uitgaven gemakkelijker aan de man brengen. Met de Chronicles of Englanddrukte Leeu een boek voor de Engelse markt, die vanuit de havenstad Antwerpen natuurlijk goed te bereiken was. Het boek bestrijkt de geschiedenis van Engeland tot aan het eind van de vijftiende eeuw. In chronologische

volgorde worden ruim honderd heersers besproken. Ook mythische verhalen, zoals de legende over Koning Arthur, komen aan bod. Het was bijzonder populair bij Engelse lezers in de vijftiende en zestiende eeuw. Helaas heeft Leeu de voltooiing van dit boek niet meer meegemaakt. In december 1492 overleed hij tijdens een ruzie met zijn lettersnijder die hem een ‘steecxken’ in zijn hoofd toebracht. Zijn zetters voltooiden het werk en gedachten ‘maistir Gerard de leew’ met weemoed in het colofon (zie afbeelding). Maar de intentie van het boek blijkt geslaagd te zijn. Het kwam terecht in het Engelse taalgebied, zelfs in de Nieuwe Wereld. In Nederland was echter geen exemplaar meer voorhanden. Met deze aankoop zorgde de Koninklijke Bibliotheek ervoor dat ook hier deze originele editie weer bestudeerd kan worden. (MvD)

Literatuur

K. Goudriaan [et al.], Een drukker zoekt publiek. Gheraert Leeu te Gouda, 1477-1484. Delft 1993.
L. Hellinga, ‘Gheraert Leeu, Claes Leeu, Jacob Bellaert, Peter van Os van Breda’, in: De vijfhonderdste verjaring van de boekdrukkunst in de Nederlanden. Brussel 1973, p. 283-308.