Hier beghint dat leuen ons liefs heren Ihesu cristi

Geschenk van de Vereniging Vrienden van de Koninklijke Bibliotheek
Verwerving: 1999
Datering: Ca. 1502-1503
Formaat: 15 x 10 cm.
Signatuur: 2901 E 26

Toen in 1938 de ‘Vereeniging Vrienden der Koninklijke Bibliotheek’ werd opgericht, schreef Menno ter Braak daarover een stuk in Het Vaderland (5 november 1938). Het artikel is in feite een liefdesbetuiging aan de Koninklijke Bibliotheek: ‘O, Koninklijke Bibliotheek, hoeveel voetstappen heb ik in uw ruimten liggen? Met welk een geïmponeerde schuchterheid betrad ik als student voor het eerst […] dit ideale Haagse klooster van de wetenschap! Langzamerhand is de verliefdheid tot liefde gegroeid, en misschien zelfs wel tot een huwelijk-in-kameraadschap’. Hij vervolgt dat hij een gesprek met de toen kersverse bibliothecaris Brummel heeft gehad over de oprichting van deze vereniging die een fonds zou vormen voor bijzondere aankopen. Zeventig jaar later hebben ‘de Vrienden’ er inderdaad voor gezorgd dat de Koninklijke Bibliotheek een aantal prachtige stukken heeft verworven. Zo schonk de vereniging ter gelegenheid van het tweehonderd-jarig bestaan van de Koninklijke Bibliotheek in 1998 dit boekje, een exemplaar van het Hier beghint dat leuen ons liefs heren Ihesu cristi dat rond 1503 door Jan Seversz.te Leiden gedrukt is.

Het boek is niet opmerkelijk vanwege de tekst. De *Vita Christi *van Ludolphus van Saxonia, waar dit boekje een bewerking van is, werden in de vijftiende en vroege zestiende eeuw vele malen in diverse talen gepubliceerd. Toch is dit een bijzonder geschenk. Van deze druk was slechts één exemplaar bekend, dat zich niet in een openbare collectie bevindt. Bovendien staan er 44 prachtige, ingekleurde houtsneden in. Daardoor is het werk ook vrij nauwkeurig te dateren hoewel er geen jaartal in te vinden is. Als een houtsnede erg vaak afgedrukt wordt, slijten de oorspronkelijke blokken en zijn er kleine beschadigingen te zien in de afdruk. Omdat de houtsneden ‘Jezus met de martelwerktuigen’ en ‘Maria en Johannes onder het kruis’ minder beschadigd zijn dan die in een boek dat gedateerd is op 10 nov. 1503, is duidelijk dat het boek vóór die datum gedrukt is. Omdat bovendien aan de letters te zien is dat het een uitgave is van Jan Seversz, die rond 1502 in Leiden begon te werken, is vast te stellen dat het boek tussen 1502 en 10 november 1503 gedrukt moet zijn. (MVD)

Literatuur

Menno ter Braak, ‘De Koninklijke Bibliotheek’, in: Het vaderland 5 november 1938. Ook gepubliceerd in: M. van Crevel [et al.] (red.), Menno ter Braak, Verzameld werk. Amsterdam 1949-1951. 7 dl. Dl. 4. Amsterdam 1951, p. 657-662.
M. van Delft [et al.] (red.), Vriendschap in vereniging. Catalogus van de tentoonstelling ter gelegenheid van het vijftigjarig bestaan van de Vereniging ‘Vrienden der Koninklijke Bibliotheek’. Met een geschiedenis van de Vereniging 1938-1988. ’s-Gravenhag
M.E. Kronenberg, ‘Lotgevallen van Jan Seversz., boekdrukker te Leiden (c. 1502- 1524) en te Antwerpen (c. 1527-1530)’, in: Het Boek, 13 (1924), p. 1-38, [142].