Jan van de Velde, kalligrafie

Jan van den Velde was de belangrijkste 'schrijfmeester' uit onze geschiedenis. Dit blad uit ca. 1598 spreekt voor zich.

Schrijfmeesters in de eerste helft van de zeventiende eeuw

In de eerste helft van de zeventiende eeuw waren er in ons land niet minder dan vijftien 'schrijfmeesters' werkzaam van uitzonderlijke begaafdheid. Felix van Sambix, Salomon Henrix en Jan van den Velde verwierven nationale roem: op kerstavond 1589 werden zij in Rotterdam respectievelijk eerste, tweede en derde in de wedstrijd tussen schrijfmeesters om de Prix de la Plume Couronnée.

Exemplaarblad: "Sijt den weesen int oordeelen". Jan van den Velde. - [Rotterdam, ca. 1598]. Papier, 195 x 310 mm. 132 E 3, fol. 11

Exemplaarblad: "Sijt den weesen int oordeelen".Jan van den Velde. - [Rotterdam, ca. 1598]. Papier, 195 x 310 mm. 132 E 3, fol. 11

Jan van de Velde

Jan van den Velde (1568 - 1623) is door zijn in vele talen gedrukte Spieghel der schrijfkonste (Rotterdam, 1605) de belangrijkste schrijfmeester uit onze geschiedenis geweest. Zijn tekenbladen zijn veelvuldig nagevolgd. Veel faam verwierf hij door zijn theoretische verhandeling opgenomen in het derde deel van zijn Spieghel dat de titel draagt Fondementboeck, waerinne de rechte maniere, om alderhande gheschriften grondich te leeren schryven, duydelyck verklaert, ende door verdeelinghe der figueren ende letteren konstelyck aenghewesen ende gheleert wordt.

Het hier afgebeelde blad is een voorbeeld van een tekst in het Nederlands, geschreven in een Nederlandse letter, de zogenaamde ‘staande hand’ uit de rubriek kleine handen. De eerste regel is een voorbeeld van de ‘bastaard’, een van de drie grote Nederlandse handen. Het blad maakt deel uit van een verzameling opgeplakte bladen waaronder enkele gedateerd zijn 1598.

Kalligrafie in de KB

De kern van de verzameling kalligrafie van de Koninklijke Bibliotheek werd in 1828 gelegd door Charles Sulpice Flament, de eerste bibliothecaris, door aankoop van een twintigtal 'Kunst-Geschriften van voorname Meesters' uit de veiling van de bekende negentiende-eeuwse collectioneur Jacobus Koning.