Jan van Krimpen

De dichter Hendrik Marsman (1899-1940) debuteerde in 1918 in het tijdschrift Stroomingen. Aanvankelijk was hij een aanhanger van het modernisme, een beweging in literatuur en schilderkunst die zocht naar nieuwe uitingswegen. Zo heeft hij zich bij het schrijven van de gedichten in de serie Seinen laten inspireren door kubistische verzen van Blaise Cendrars en ook door kubistische schilders als Léger en Franz Marc. Met de hier getoonde bundel Penthesileia maakte hij zich los van het avantgardisme. Zelf schreef hij hierover 'dat ook ik de moderniteit (grof-genomen) overwonnen (idem) heb...', al relativeerde hij de bundel twee jaar later als 'Palladium-classicisme'.

Die laatste opmerking refereert aan de reeks waarin het werk verscheen, een serie boekjes uitgegeven door de vormgever en typograaf Jan van Krimpen (1892-1958). Van Krimpen was eigenlijk opgeleid tot beeldend kunstenaar, bekwaamde zich daarna in de kalligrafie en boekbindkunst om tenslotte in 1917 zijn eerste boek uit te geven, de Sonnetten van zijn vriend Albert Besnard. Hij produceerde in eigen beheer nog vier bundels, tot hij in 1920 samen met de dichters J.C. Bloem, J. Greshoff en J. van Nijlen het besluit nam om zijn activiteiten onder te brengen in een welverzorgde literaire reeks, die de naam ‘Palladium’ kreeg. Tot 1927, het jaar waarin het laatste Palladium-boek uitkwam, verschenen er 25 boeken. De eerste werden gedrukt bij G.J. van Amerongen & Co. (Amersfoort), latere delen op de handpers van Joh. Enschedé en Zonen (Haarlem), steeds onder leiding van Van Krimpen. Hij bepaalde de vormgeving en sneed ook voor vrijwel ieder boek uit de reeks de begintitel, die steeds in rood werd afgedrukt, zoals het hier getoonde 'Penthesileia'. Voor het overige is de tekst sober vormgegeven: verdere kleur, initialen of versiering ontbreken, de titels van de gedichten zijn in hetzelfde corps als de rest van de tekst gezet en ook voor de titelpagina en het colofon is hetzelfde lettertype gebruikt. Dit exemplaar werd net als Cheops van Leopold (zie nr. 81) speciaal voor de Koninklijke Bibliotheek gedrukt.

Penthesileia. H. Marsman. Arnhem, Hijman, Stenfert Kroese en Van der Zande, 1925. 15, [1] p., 25 x 18 cm. (Palladium). Druk op de handpers van Joh.Enschedé en Zonen o.l.v. Jan van Krimpen. Oplage van 160 ex. Dit ex. is gedrukt voor de KB. 163 D 28, p. 4-5

Penthesileia. H. Marsman. Arnhem, Hijman, Stenfert Kroese en Van der Zande, 1925. 15, [1] p., 25 x 18 cm. (Palladium). Druk op de handpers van Joh.Enschedé en Zonen o.l.v. Jan van Krimpen. Oplage van 160 ex. Dit ex. is gedrukt voor de KB. 163 D 28, p. 4-5

Literatuur

J. Dreyfus. The work of Jan van Krimpen. Haarlem 1952
J.L. Goedegebuure. Op zoek naar een bezield verband. 2 dln. Amsterdam 1981.